Ukrayna Liselerinde Savaş Eğitimi: Tüfek Kullanımı ve İHA Operatörlüğü Müfredatta
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının dördüncü yılına girilirken, ülkedeki lise öğrencileri için müfredata askeri eğitim dersleri dahil edildi. 15 yaşından itibaren tüm gençlere yönelik olarak verilen bu derslerin temel amacı, mevcut savaş ortamında hayatta kalma becerilerini kazandırmak. Eğitim programı kapsamında öğrencilere tüfek kullanımı, insansız hava aracı (İHA) operasyonu, acil durumlarda ilk yardım müdahaleleri ve dijital propaganda ile mücadele yöntemleri öğretiliyor. Savaşla iç içe büyüyen yeni nesil Ukraynalı gençler, okullarda teorik ve pratik savaş hazırlığı dersleri alıyor.
Ukrayna genelindeki okullarda müfredatın önemli bir parçası haline gelen 'Ukrayna Savunması' adı altındaki dersler, her ay sekiz saatlik periyotlarla gerçekleştiriliyor. Bu derslerde gençlere, hem tüfeklerin nasıl kullanılacağı hem de modern savaşın ayrılmaz bir parçası haline gelen silahlı İHA'ların nasıl uçurulacağı konusunda uygulamalı eğitim veriliyor. Eğitimlerin içeriğinde ayrıca, yaralanmalara müdahale etmek için gerekli ilk yardım bilgileri ve Rusya'nın yürüttüğü psikolojik harp ve propaganda taktiklerine karşı koyma stratejileri de yer alıyor. Başkent Kiev'deki okullarda verilen bu kapsamlı eğitimler, ülkenin genç nüfusunun uzun süreli bir çatışma durumuna hazırlanmasını amaçlıyor.
Kiev'deki sığınak-okullardan birinde eğitim gören öğrencilerden Valeriya, on iki yaşından beri savaşın ortasında büyüdüğünü belirtiyor. Valeriya, bir canlıya zarar verme konusunda hassasiyetini dile getirirken, vatan savunması söz konusu olduğunda bir Rus askerine karşı koymaktan çekinmeyeceğini ifade ediyor. Bu ikilemi, 'Duygularınızı ve heyecanınızı mantığınızdan tamamen ayırmanız gerekiyor. Savaşta karşı karşıya kaldığınız kişi sadece bir insan değil, sizin doğrudan düşmanınızdır' sözleriyle açıklıyor. Sınıf arkadaşı Kateryna da Valeriya'nın bu düşüncelerine katılarak, düşmana karşı merhamet duymanın durumu daha da zorlaştıracağını savunuyor. Kateryna, 'Bizden bu kadar çok şey kopardıklarını gördükten sonra sanırım içimde onlara dair hiçbir acıma duygusu kalmadı' diyerek, eğitim tüfeğiyle hedefi başarıyla vuruyor.
Sığınak benzeri dersliklerde askeri kasklarıyla oturan öğrenciler, atış sıralarını beklerken zaman zaman sohbet edip sosyal medyada vakit geçirseler de, sıra kendilerine geldiğinde tam bir odaklanma sergiliyorlar. Gri bir masanın üzerinde tüfek parçalarını birleştiren öğrenciler, bu konuda tecrübeli olduklarını belirtiyor. Ancak, bir insanı vurmanın psikolojik ağırlığı hakkında endişelerini dile getiriyorlar. Mykyta adlı öğrenci, avlanma tecrübesi sayesinde silah kullanmayı bildiğini ancak birini öldürmeye psikolojik olarak hazır olmadığını vurguluyor. Sovyet döneminden bu yana müfredatta yer alan askeri eğitim dersleri, işgal öncesinde daha çok disiplin amacı taşıyordu ve genellikle yalnızca erkek öğrencilere veriliyordu. Günümüzde ise bu ayrım ortadan kalkmış durumda ve kız-erkek tüm öğrenciler aynı eğitimi alıyor. Bu durum, Rusya'daki okullarda verilen benzer derslerden önemli ölçüde farklılık gösteriyor. Rusya'da altı yaşından itibaren çocukların devlet destekli kamplarda İHA operatörü veya asker olarak yetiştirildiği biliniyor.
Okulda eğitim gören öğrencilerin yaklaşık otuzunun, Donbas ve Herson gibi çatışma bölgelerindeki evlerini terk etmek zorunda kalan ailelerin çocukları olduğu belirtiliyor. Kievli öğrenciler ise, gece yapılan hava saldırılarında kullanılan füze ve İHA seslerine aşina hale gelmiş durumda. Okul müdürü Oleksandr Artemenko, Rusya'nın saldırılarının süreceğini ve savaşın uzun yıllar devam edebileceğini öngörüyor. İşgalin ilk gününde gönüllü olarak orduya katılan ve cephede ağır yaralanan 46 yaşındaki eski İngilizce öğretmeni Artemenko, bu eğitimlerin çocukları doğrudan orduya yönlendirme amacı taşımadığını vurguluyor. Müdür, hayatta kalmanın tamamen psikolojik bir hazırlık süreci olduğunu ve verilen eğitimin temel amacının bu olduğunu belirtiyor. Artemenko, 'Öğrencilerimiz gelecekte doktor veya öğretmen olacaklar, ancak bu becerilere her halükarda ihtiyaç duyacaklar çünkü biz onlara hayatta kalmayı öğretiyoruz. Cephe tecrübelerime dayanarak biliyorum ki, ne kadar eğitim alırsanız alın, zihnen hazır değilseniz ölürsünüz' şeklinde konuşuyor.
Renkli minderlerle donatılmış spor salonunda, öğrenciler turnike kullanımı ve kalp masajı gibi ilk yardım tekniklerini öğreniyorlar. Silah eğitimlerine kıyasla ilk yardım dersleri, gençlerin hayat kurtarma potansiyeli nedeniyle daha fazla ilgi görüyor. 17 yaşındaki Leonid, bu bilgileri hiçbir zaman kullanmak zorunda kalmamayı umduğunu ifade ederken, mankene uyguladığı turnikeyi sıkıca bağlıyor. Rus füzelerinin sivil yerleşim yerlerini hedef almaya devam etmesi, bu ihtimali her an akıllarda tutuyor. Kalp masajı pratiği yapan 16 yaşındaki Tetiana da bu farkındalığa sahip. Tetiana, derslerde eğlenceli anlar yaşadıklarını ancak bunun gerçek bir yaşam mücadelesi olabileceğinin bilincinde olduklarını belirtiyor. 'Gelecekte birinin hayatını kurtarmak için bu bilgilere ihtiyaç duyabileceğimi sık sık düşünüyorum' diyor.
Ukraynalı gençler, yalnızca fiziksel tehditlerle değil, aynı zamanda dijital dünyadaki tehlikelerle de mücadele etmeyi öğreniyor. Bilgi savaşı derslerinde öğrenciler, Kremlin'in internet üzerinden yürüttüğü algı operasyonlarını ve özellikle çocukları hedef alan dijital tuzakları tespit etme becerisi kazanıyor. Rus istihbaratının Telegram, TikTok ve hatta Roblox gibi oyun platformları aracılığıyla gençleri manipüle etmeye çalıştığı biliniyor. Derslerde öğrencilere sahte haberleri ve manipülatif içerikleri ayırt etme yeteneği kazandırılırken, kendi telefonlarını kullanarak dijital mecralarda incelemeler yapıyorlar. Modern savaşın en etkili araçlarından biri olan küçük İHA'lar da eğitim programının önemli bir parçasını oluşturuyor. Cephe hattında yaşanan kayıpların önemli bir kısmına neden olan bu araçların kullanımı, okulun ana salonunda uzmanlar tarafından gösteriliyor. Henüz 24 yaşında bir gazı olan ve eğitmenlik yapan Viktor Humeniuk, öğrencilerine gelişmiş İHA cihazlarının havada nasıl sabit tutulacağını anlatırken, gençler büyük bir dikkatle izliyor. Kendi evini korumak amacıyla 20 yaşında orduya katılan ve yakın zamanda terhis olup okulda görevlendirilmiş olan Humeniuk, öğrencilerine rehberlik ediyor. Özel gözlükler kullanarak eğitim İHA'sını uçuran 15 yaşındaki Olena, bu teknolojiyi ustaca kullanabilse de, bu cihazı asla savaş amaçlı kullanmak istemediğini açıkça ifade ediyor. Buna rağmen, İHA uçurma ödevini yerine getireceğini de ekliyor. Çünkü Ukrayna halkı için savaşın yakın gelecekte sona ermesi pek olası görünmüyor.
