Vatandaş Geçim Sıkıntısında: Borçlar Katlanıyor, Faizler Yükseliyor
Türkiye'de ekonomik sıkıntılar derinleşirken, vatandaşların borç yükü her geçen gün artıyor. Merkez Bankası'nın (TCMB) son Finansal İstikrar Raporu'na göre, hanehalkının toplam borcu yılın ilk çeyreği itibarıyla 6 trilyon 639 milyar lirayı aşarak endişe verici bir boyuta ulaştı. Bu rakam, bir önceki yıla göre yüzde 50,3'lük dikkat çekici bir artışı temsil ediyor. Son bir yıl içinde hanehalkının borcundaki artış miktarı ise 2 trilyon 221 milyar lirayı buldu. Dünya genelinde hanehalklarının varlık edinmek amacıyla borçlandığı bir ortamda, Türkiye'de vatandaşların geçimlerini sürdürebilmek için borçlanmak zorunda kalması, sosyo-ekonomik tabloyu gözler önüne seriyor.
Raporda öne çıkan önemli bir detay ise bireysel kredi kartı borçlarının geldiği nokta. Hanehalkı borcunun neredeyse yarısı, yüzde 47,8'i, bireysel kredi kartlarından kaynaklanıyor. Bu tutar 3 trilyon 177 milyar liraya ulaşmış durumda. Özellikle giyim ve gıda gibi temel ihtiyaçların karşılanması amacıyla kullanılan ve taksitlendirme imkanı bulunmayan yaklaşık 2 trilyon liralık kart borcu, vatandaşın içinde bulunduğu zorlu finansal durumu daha da belirginleştiriyor. Daha da vahimi, bu kart borçlarının yaklaşık 750 milyar liralık bölümü, yani yüzde 26'sı, zamanında ödenemediği için faiz yükü altına giriyor. TCMB'nin vurguladığı gibi, faize bırakılan bu borç oranı, tarihsel ortalamaların üzerinde seyrediyor.
Kredi kartı borçlarının yanı sıra, ihtiyaç kredileri de vatandaşların finansal yükünü ağırlaştıran bir diğer kalem olarak öne çıkıyor. Mart sonu itibarıyla ihtiyaç kredisi borçları, bir önceki yıla göre yüzde 53,7 oranında bir artış göstererek 2,5 trilyon lirayı aştı. Bireysel kredi kartları ve ihtiyaç kredilerinin toplam borç içindeki payı ise yüzde 85,8 gibi oldukça yüksek bir seviyeye ulaştı. Bu durum, vatandaşların acil nakit ihtiyaçları ve temel harcamaları için ağırlıklı olarak bu iki finansal araca yöneldiğini gösteriyor. Öte yandan, konut kredilerinde bir yıllık büyüme yüzde 35 olarak kaydedilerek 744 milyar liraya ulaşırken, taşıt kredilerinde ise aynı dönemde yüzde 19,9'luk bir düşüş yaşanarak 64 milyar liraya gerilediği gözlemlendi.
Borçlar artarken, kredi faiz oranlarındaki yükseliş de vatandaşın belini büküyor. Merkez Bankası'nın politika faizinin yüzde 37 seviyesinde seyretmesine rağmen, ihtiyaç kredisi faizleri yüzde 62,3'e, kredili mevduat hesabı faizleri yüzde 63'e ve kredi kartı faizleri ortalama yüzde 53,2'ye kadar tırmanmış durumda. Bu yüksek faiz oranları, mevcut borçların ödenmesini zorlaştırırken, yeni borçlanma maliyetlerini de katlanılmaz hale getiriyor. TCMB raporunda ayrıca, bireysel kredi büyümesinin, uygulanan sıkılaştırıcı tedbirlerin ve kredi limitlerine getirilen kısıtlamaların etkisiyle yavaşlama eğiliminde olduğuna dikkat çekildi. Toplam kredi pazarının yüzde 57,8'lik kesiminde büyüme limitleri uygulanırken, ticari kredilerin de yüzde 60'ında benzer kısıtlayıcı önlemlerin yürürlükte olduğu belirtildi.
