Yer Altında Saklı Devasa Varlık: Dünyanın En Büyük Canlısı Mantar Mı?
Amerika Birleşik Devletleri'nin Oregon eyaletinde yer alan Malheur Ulusal Ormanı, bilim insanlarını hayrete düşüren bir keşfe ev sahipliği yapıyor. Yaklaşık 9.5 kilometrekarelik devasa bir alanı kaplayan ve ağırlığı 7.500 ila 35.000 ton arasında değişen bir mantar organizması, gezegenimizdeki bilinen en büyük canlı olma özelliğini taşıyor. Bu olağanüstü organizma, popüler inanışın aksine, ne bir balina ne de bir ağaç; yeraltında sessizce büyüyen, devasa bir mantar türü.
Bu benzersiz yaşam formunun varlığı ilk olarak 1988 yılında, orman patoloğu Greg Whipple tarafından Doğu Oregon'daki iğne yapraklı ağaçların toplu olarak kuruması üzerine yapılan araştırmalar sırasında fark edildi. Whipple, ağaç ölümlerinin altında yatan nedeni araştırırken, kök sistemlerini istila eden ve halk arasında 'bal mantarı' olarak bilinen Armillaria ostoyae parazitik mantarının etkisini ortaya çıkardı. Uzmanlar, bu mantar türünün Kuzey Yarımküre'nin ılıman ormanlarında yaygın olarak bulunduğunu belirtse de, Malheur'daki örneğin ulaştığı boyutların olağanüstü olduğunu vurguluyor.
Bilim dünyasında uzun süre bu tür geniş mantar kümelerinin ayrı ayrı organizmalara ait olduğu düşünülüyordu. Ancak geliştirilen yenilikçi laboratuvar teknikleri, bu varsayımı değiştirdi. Farklı noktalardan alınan mantar dokusu örnekleri Petri kaplarında yetiştirildiğinde, farklı organizmalara ait dokular arasında belirgin bir sınır oluşurken, aynı organizmaya ait dokular kusursuz bir şekilde kaynaştı. Malheur Ulusal Ormanı'ndaki 9.5 kilometrekarelik alandan toplanan tüm örneklerin bu şekilde birleşmesi, bölgedeki tüm mantar ağının aslında tek bir genetik bireyden oluştuğunu kesin olarak kanıtladı.
Bu devasa organizmanın yaşam döngüsü ve yapısı da oldukça ilgi çekici. Toprak yüzeyine sonbaharda çıkan bal renkli şapkalar, buzdağının sadece görünen kısmı olarak nitelendiriliyor. Canlılığın asıl büyük ve baskın kısmı, 'hif' adı verilen mikroskobik beyaz iplikçiklerden oluşan 'miselyum' adı verilen geniş bir ağ şeklinde yeraltında yayılıyor. Yeraltında yıllık ortalama 0.2 ila 1 metre arasında ilerleyen miselyum, 'rizomorf' adı verilen siyah, ip benzeri yapılar aracılığıyla ağaç köklerini sararak besleniyor ve zamanla bu ağaçların ölümüne yol açıyor. Organizmanın yaşı ise doğrudan ölçüm yerine, mevcut yayılma alanı ve yıllık büyüme hızı arasındaki ilişki kullanılarak tahmin ediliyor. Bu hesaplamalara göre, mantarın yaşının 2.000 ila 8.500 yıl arasında değişebileceği düşünülüyor. Bu geniş yaş aralığının, mantarın tarih boyunca farklı yayılma hızlarına sahip olmasından kaynaklandığı belirtiliyor.
