Yurtdışı Lisans Denkliklerinde Skandal: Danıştay Kararı Kayıtları İptal Etti
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından yürütülen ve yurtdışı lise diplomalarıyla yapılan üniversite kayıtlarını mercek altına alan soruşturma kapsamında önemli bir gelişme yaşandı. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) tarafından gündeme getirilen ve yaklaşık 450 öğrenciyi ilgilendiren denklik sürecinde yaşananlar, Danıştay'ın son kararıyla netleşti. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 2024 yılında aldığı karar, yurtdışı lise diploması ve bu diplomalar üzerinden yapılan denklik işlemlerindeki iptalleri kesinleştirdi.
Süreç, 2020 yılında YÖK'e ulaşan ihbarlar üzerine başlatılan kapsamlı bir incelemeyle derinleşti. Yapılan araştırmalarda, bazı kişilerin beyan ettikleri eğitim süreleri boyunca fiilen yurtdışında bulunmadıkları, hatta lise eğitimini tamamen yurtdışında aldıklarını iddia etmelerine rağmen yalnızca kısa süreli ülkeye giriş-çıkış kayıtlarının bulunduğu ortaya çıktı. Milli Eğitim Bakanlığı'nın YÖK'e sunduğu resmi rapora göre, incelenen 450 öğrenciden 419'una ait denklik belgelerinin yürürlükteki mevzuata uygun olmadığı belirlendi. Bu tespitlerin ardından, söz konusu öğrencilerin denklik ve üniversite kayıtları iptal edildi.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan CHP'li siyasetçi Uğur Kalkan, sürecin detaylarına dikkat çekti. Kalkan, daha önce 2012 yılında Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın ABD'deki bazı okullardan alınan diplomalara yönelik sahtecilik uyarısında bulunduğunu hatırlattı. Ancak buna rağmen, 2015 yılında benzer diplomalarla mezun olan ve denklik belgesi alan öğrencilerin varlığına işaret etti. Ayrıca, bazı diplomaların Suriye'den alındığı ve bu belgelerin sahteliğinin Gaziantep'te faaliyet gösteren Suriye Geçici Hükümeti tarafından doğrulandığı bilgisini paylaştı. Bu durum, denklik süreçlerinin ne denli karmaşık ve hassas bir zeminde ilerlediğini gözler önüne serdi.
Diplomaları ve üniversite kayıtları iptal edilen öğrencilerin yargı yoluna başvurmasıyla dosya Danıştay'a ulaştı. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 2023/682 Esas ve 2024/2827 Karar sayılı hükmüyle, YÖK tarafından alınan kararların ve yapılan düzenlemelerin hukuka uygun olduğuna hükmetti. Kararda, uzaktan eğitim yoluyla elde edilen yurtdışı lise diplomalarının belirli koşullar altında ek kontenjan hakkı sağlamayacağı vurgulandı. Ayrıca, yurt dışı eğitim şartlarının, öğrencinin fiilen o ülkede bulunması ve eğitim süresini kapsaması gerektiği belirtildi. Mevzuata aykırı olarak gerçekleştirilen kayıtların iptal edilmesinin hukuki açıdan geçerli olduğu ifade edildi. Mahkeme, pandemi gibi olağanüstü durumlar haricinde, fiili yurtdışı eğitim şartını yerine getirmeyen kayıtların geçersiz sayılabileceği yönündeki görüşünü de karara taşıdı.
Danıştay kararında dikkat çeken bir diğer nokta ise, yurtdışı lise diploması sahibi bazı öğrencilerin hem ulusal sınavlara girme hem de yabancı öğrenci kontenjanlarından yararlanma imkanına sahip olması durumunun yarattığı 'çift avantaj'. Bu durumun, sistemin suistimal edildiği yönündeki şikayetleri artırdığı ve bu nedenle mevcut düzenlemelerin zorunlu hale geldiği belirtildi. Uğur Kalkan, bu sürecin sadece idari bir denetim olmadığını, aynı zamanda kamu düzeni ve eğitimde adaletin sağlanması açısından önemli bir emsal teşkil ettiğini dile getirdi. Kalkan, denklik sistemindeki usulsüzlüklerin hem adalet duygusunu zedelediğini hem de gerçek anlamda yurtdışında eğitim gören öğrencilerin haklarını olumsuz etkilediğini vurguladı. Danıştay'ın bu kararıyla, YÖK düzenlemelerine karşı açılan iptal davaları kesin olarak sonuçlanmış ve yurtdışı lise diplomaları üzerinden yapılan tartışmalı kayıtların iptali hukuki zeminde tescillenmiş oldu.
