Zeytin Üreticileri İsyan Etti: Ağaçları Sökme Tehdidiyle Sesleniyorlar
Türkiye'nin önemli tarım bölgelerinden Aydın'da, zeytin üreticileri son yılların en zorlu dönemini yaşıyor. Tarlada kilogramı maliyetinin altında bir fiyata alıcı bulamayan zeytin, market raflarında adeta dudak uçuklatan fiyatlarla tezgahlarda yerini alıyor. Bu durum, üreticilerin emeğinin karşılığını alamamasına ve büyük bir hayal kırıklığına uğramasına neden oluyor. Üreticiler, artan girdi maliyetleri karşısında çaresiz kalarak, “Böyle devam ederse zeytin ağaçlarımızı tek tek sökmek zorunda kalacağız” şeklinde isyan ediyor.
Aydın'ın Karacasu ilçesine bağlı Ataeymir Mahallesi'nde zeytin alımlarının neredeyse durma noktasına gelmesi, çiftçilerin içinde bulunduğu vahim tabloyu gözler önüne seriyor. Kilogram başına üretim maliyetinin yaklaşık 104 lira olarak hesaplandığı zeytinin, tarlada 15 ila 25 lira gibi komik rakamlara sıkışıp kalması, üreticilerin sabrını taşırdı. Gübre, mazot, sulama giderleri ve işçilik ücretlerindeki fahiş artışlar, üreticilerin belini bükmüş durumda. Tarladaki ürün ile marketteki son tüketici fiyatı arasındaki 15 katlık devasa fark ise tepkileri daha da artırıyor.
Üreticilerden Fehmi Altınöz, yaşadıkları çaresizliği şu sözlerle dile getiriyor: “Biz resmen öldük, sahipsiziz. Üç yıl önce 100 lira olan zeytinin kilogram fiyatı bugün 40-50 liraya kadar düşmüş durumda. 100-150 kilo zeytin topladığımızda elde ettiğimiz gelir, sadece işçilik masrafını bile zar zor karşılıyor. Geriye gübre, mazot, sulama gibi diğer giderler de cabası. Bu koşullarda nasıl kâr edeceğiz?” Altınöz, bir bardak çayın 25-30 liraya satıldığı bir ortamda, zeytinin bu denli düşük bir fiyata alıcı bulmasının akıl karı olmadığını vurguluyor. İhracat kısıtlamalarının kaldırılmadığı sürece zeytinin değerini bulamayacağını belirten Altınöz, “İşçi tutsam zarara gireceğim. Eşimle birlikte toplayabildiğimiz kadarını toplayıp gerisini dalında bırakacağım” diyerek durumun vahametini ortaya koyuyor.
Altınöz, bölgedeki ziraat odaları ve milletvekillerine de sitemde bulunarak, sorunlarının dinlenilmesini talep ediyor. “Bu kadar ziraat odası, Aydın’ın 7-8 milletvekili var. Bir kere gelip dertlerimizi dinleseler, üreticinin yanında yer alsalar. Bu kadar mı acizler? Biz resmen tükendik,” ifadeleriyle yetkililere sesleniyor. Ödeme tahsilatında yaşanan sıkıntılara da değinen Altınöz, “Bu yıl para da dönmüyor. Tüccarlar ödeme yapmıyor. Ben 10 gün zeytin verdim, ancak zar zor harçlık parası alabildim. Geçen yıllarda her gün nakit para alıyorduk. Şimdi hem zeytin ucuz hem de paramızın içeride kalma endişesini yaşıyoruz,” diyor.
Mehmet Tunçel isimli bir başka üretici ise, girdi maliyetleri ile satış fiyatı arasındaki uçurumun çiftçi için bir yıkım olduğunu belirtiyor. Tunçel, “Eğer bir yıl daha bu şekilde devam ederse, hepimiz zeytin ağaçlarını tek tek kesmek zorunda kalacağız. Zaten köydeki üreticilerin yaş ortalaması 60'ı bulmuş. Genç nesil bu şartlarda bu işi sürdürmez,” uyarısında bulunuyor. 31 yıllık öğretmenlik mesleğinin ardından zeytin üreticiliğine yönelen İbrahim Kırtaş da, topladığı 275 kilo zeytini ortalama 20-22 liradan sattığını ancak maliyetini dahi karşılayamadığını ifade ediyor. Kırtaş, “Biz tarlada 20 liraya veriyoruz, markette aynı zeytin 300-350 lira. İthalata dayalı politikalardan vazgeçilip yerli üretici desteklenmeli,” çağrısı yapıyor.
60 yıllık zeytin üreticisi Mustafa Bozoğlu, işçilik yevmiyelerinin yüksekliğinin altını çiziyor. Bozoğlu, “60 yıldır bu işi yapıyorum, böylesini görmedim. Bir işçi yevmiyesi 2 bin 100 lira. Elinle toplasan günde 100 kilo anca topluyor. Sattığın para zaten yevmiyeye gidiyor. Sadece zeytin değil, tüm tarım ürünlerinde durum aynı. Ağaçları kökleyeceğiz böyle giderse,” diyor.
25 dönümlük arazisinde 700 bin lira masraf yaptığını ve sattığı 40 ton üründen eline geçen paranın ancak 870-900 bin lira olduğunu belirten Ahmet Düzalan ise, aileye kalan net paranın sadece 200 bin lira olduğunu söylüyor. Düzalan, “Bu parayla hangi aile geçinir, hangi çocuk okutulur? Hükümetin ticaret ve ihracat alanında acil destek vermesi gerekiyor,” diyerek yardım çağrısında bulunuyor. Üreticilerin bu çığlığı, zeytin tarımının geleceği hakkında ciddi endişeleri beraberinde getiriyor.
