200 Kilo Antik Bronz Sikke Hazinesi'ne Uluslararası Operasyonla El Konuldu
Norveç'in başkenti Oslo'da uluslararası bir tarihi eser kaçakçılığı girişimine yönelik yürütülen operasyonda, yaklaşık 200 kilogram ağırlığında olduğu tahmin edilen antik bronz sikkelerden oluşan bir defineye el konuldu. Tunus kıyılarındaki su altı arkeolojik alanlarından çıkarıldığı belirlenen bu önemli hazinenin, bir bölümünün yasa dışı yollarla Norveç'e getirilmek istendiği ortaya çıktı. Oslo'daki bir antikacı dükkanının dikkatli incelemesi ve emniyet güçlerinin titiz takibi sonucunda engellenen bu kaçakçılık girişimi, tarihi eserlerin korunması açısından önemli bir başarı olarak kayıtlara geçti. El konulan sikkelerin bir kısmı, yapılan incelemelerin ardından ait oldukları topraklara, yani Tunus'a iade edildi.
Olayın detaylarına göre, 2022 yılında bir Tunus vatandaşı, Oslo'da faaliyet gösteren bir antikacı ile elektronik posta yoluyla irtibata geçti. İletişimde, Tunus karasularında gerçekleştirilen su altı çalışmaları neticesinde yaklaşık 200 kilogram ağırlığında bronz sikkeye erişim sağladığını bildirdi. Antikacının talebi üzerine gönderilen görsel materyallerde, yoğun korozyon ve zamanın izlerini taşıyan, birbirine yapışmış sikke kümelerinin bir nakil aracına yüklendiği görüldü. Bu durum, eserlerin potansiyel kaçakçılık rotası üzerinde olduğunu ve uluslararası bir operasyonun sinyallerini veriyordu.
Müze uzmanları ve nümizmatik alanında yetkin kişiler tarafından yapılan detaylı incelemeler sonucunda, ele geçirilen sikkelerin M.Ö. 215 ile M.Ö. 205 yılları arasındaki İkinci Pön Savaşı dönemine ait olduğu ve dönemin önemli güçlerinden Kartaca'nın darphanesinde basıldığı doğrulandı. Yapılan sayımlarda, 14 ila 18 gram ağırlığında 24 adet 'üçlü şekel' ve 6 ila 9 gram ağırlığında 6 adet 'şekel' olmak üzere toplam 30 sikke tespit edildi. Sikkelerin her iki yüzünde de dönemin önemli tanrıçası Tanit'in başı ve hurma ağacı önünde duran bir at figürü yer alıyordu. İşçilikteki belirgin benzerlikler, bu sikkelerin aynı dönemde ve aynı atölyede üretildiğine işaret etti. Yüzeylerindeki yoğun korozyon ve tortu birikimi ise, bu değerli eserlerin uzun yıllar boyunca su altında bir batık içerisinde veya tarihi bir yapı kalıntısında bulunduğunu kanıtlar nitelikteydi.
Yasal süreçlerin ardından, kaçakçılık şüphesiyle gözaltına alınan zanlı hakkındaki suçlamalar ilerleyen dönemde düşürüldü ve şahıs ülkesine geri gönderildi. Ancak, şüphelinin dijital cihazlarından elde edilen coğrafi konum verileri, sikkelerin çıkarıldığı alanın Tunus kıyıları olduğunu kesin olarak doğruladı. Bu gelişme üzerine, Tunus Büyükelçiliği, Oslo Üniversitesi Kültür Tarihi Müzesi ve Norveç Kültür Bakanlığı arasında yoğun bir koordinasyon süreci başlatıldı. Kültür miraslarının korunması ve iadesi amacıyla yürütülen bu işbirliği neticesinde, el konulan 30 adet tarihi sikke, Mart 2023'te düzenlenen resmi bir törenle Tunus hükümetine teslim edildi. Bu iade, uluslararası işbirliğinin tarihi eser kaçakçılığıyla mücadelede ne denli önemli olduğunun bir göstergesi oldu. Öte yandan, 'Libyan Studies' adlı bilimsel dergide yayımlanan bir rapora göre, ele geçirilen bu 30 sikke, aslında çok daha büyük bir ana definenin yalnızca küçük bir parçasını teşkil ediyor. Raporda ayrıca, son yıllarda uluslararası müzayedelerde ve çevrim içi platformlarda, Oslo'da yakalananlarla birebir aynı fiziksel özelliklere sahip (patina ve korozyon gibi) sikke gruplarının satıldığına dair verilerin bulunduğu belirtiliyor. Bu durum, söz konusu hazinenin tamamının yasa dışı yollarla piyasaya sürülmeye çalışıldığını ve dünya genelindeki müze koleksiyonlarında bulunan benzer sikkelerin toplam sayısını dahi aşan miktarda eserin bu yolla el değiştirdiğini düşündürüyor.
