32 Yıl Unutulan Kasetler Milyonlarca Liraya Satıldı
Tarihi bir keşif, yıllar sonra gün yüzüne çıktı. 1976 senesinde yalnızca 217,77 Amerikan Doları gibi oldukça mütevazı bir meblağ karşılığında edinilen ve tam 32 yıl boyunca adeta unutularak bir kenarda bekletilen üç adet manyetik kaset, uluslararası bir müzayede evinde tam 89 milyon 70 bin liraya (yaklaşık 1,82 milyon Amerikan Doları) alıcı buldu. Bu kasetlerin en dikkat çekici özelliği ise, Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi (NASA) tarafından yeniden kayıt yapılması esnasında kaybolduğu düşünülen ve Ay'a ilk iniş anlarını içeren orijinal görüntüleri barındırması. Elde edilen veriler, bu kayıtların bilinen tüm diğer kopyalardan çok daha net ve detaylı olduğunu gösteriyor.
Hikayenin başlangıcı, 1976 yılına dayanıyor. O dönemde bir mühendislik öğrencisi olan Gary George, devletin elinde bulunan ve satışı yapılan fazla ürünler bölümünden, tanesi 260 Amerikan Doları olan yaklaşık 1.150 adet manyetik kaset makarasını toplu olarak satın aldı. Bu devasa kaset yığınından çıkan ve üzerinde el yazısıyla "Apollo 11 EVA" notu bulunan üç adet özel kayıt, yıllar sonra inanılmaz bir servetin kaynağı haline geldi. Bu tarihi kayıtların, Ay'a ayak basıldığı o kritik anların Houston'daki kontrol merkezinde canlı olarak izlendiği ham görüntüleri içerdiği anlaşıldı.
Bu kasetlerin değeri, NASA'nın kendi arşivlerini ihmal etmesiyle daha da arttı. Amerikan uzay ajansı, görev sonrasında arşivlediği manyetik kasetlerin üzerine yeni kayıtlar yapılması talimatını vermiş ve bu süreçte Ay'a inişin orijinal, yüksek kalitedeki görüntülerini maalesef geri dönülmez bir şekilde kaybetmişti. Avustralya'dan temin edilen 45 adet yavaş taramalı makara yeni kayıtlar için kullanılırken, Houston'daki yedek kopyaların ise elverişsiz saklama koşulları nedeniyle bozulduğu belirtildi. Bu durum, Gary George tarafından 1976'da devlet fazlası satışından ucuza alınan kasetlerin önemini katbekat artırdı.
Gary George, NASA'daki stajını yeni tamamlamışken, toplamda binlerce dolarlık bir koleksiyonu, tek bir kasetin fiyatından daha ucuza, 217,77 Amerikan Doları'na (günümüz kuruyla yaklaşık 10 bin 657 Türk Lirası) elde etmişti. Babası, kasetlerden birinin üzerindeki "APOLLO 11 EVA, 20 Temmuz 1969" yazısını fark ettiğinde, bu üç kaset özel bir kutuya konulup uzun yıllar boyunca saklandı. Aradan geçen 32 yılın ardından, 2008 yılında bir NASA çalışanı aracılığıyla kasetlerin varlığı yeniden gündeme geldi. Ancak bu süreçte, kasetlerin kimde kalacağı ve bu tarihi görüntülerin nasıl çözümleneceği konularında bir anlaşmaya varılamadı. Nihayetinde, nadir bulunan kaset okuma cihazlarına sahip olan video arşivcisi David Crosthwait'in stüdyosunda Ekim 2008'de incelenen kasetlerin, kusursuz bir durumda olduğu ve görüntü kalitesinin bilinen tüm kopyalardan çok daha üstün olduğu teyit edildi. Bu 32 yıl boyunca saklanan kasetler, 20 Temmuz 2019 tarihindeki Sotheby's müzayedesinde 1,82 milyon Amerikan Doları'na (yaklaşık 89,07 milyon Türk Lirası) satılarak rekor kırdı.
