ABD Kongresi'nden Türkiye'ye Motor Satışına Sert Tepki
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın, Türkiye'ye yönelik potansiyel bir jet motoru satışını Kongre'nin onayını almadan gerçekleştirmeye yönelik adımları, Washington'da ciddi bir siyasi krize yol açtı. Normal şartlarda bu türden büyük ölçekli askeri teçhizat satışları için Kongre'nin ilgili komitelerinin onayına ihtiyaç duyulurken, Başkan Trump'ın bu süreci atlamaya çalışması, Kongre'deki temsilciler arasında büyük bir tepkiyle karşılandı. Özellikle Demokrat Parti'den bazı önemli isimler, Trump yönetiminin bu tutumunu, Kongre'nin denetim yetkisine karşı açık bir saygısızlık olarak değerlendirdi.
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi üyesi Gregory Meeks, bu tür bir satışın onaylanması için Kongre'nin denetim mekanizmasının bir kez daha devre dışı bırakılmasının kabul edilemez olduğunu belirtti. Meeks, Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri ve bölgesel konumu gibi konularda mevcut endişeler devam ederken, Trump yönetiminin bu adımla Kongre'nin yasal denetim hakkını hiçe saydığını vurguladı. Kongre'nin 2020 yılında aldığı bir karar gereği, Türkiye'nin S-400 sistemlerini tamamen kaldırması ve yeni Rus menşeli savunma sistemleri almayacağına dair taahhütte bulunması durumunda F-35 savaş uçağı programına geri dönebileceği belirtilmişti. Ancak bu satış girişimi, bu kararın ruhuna aykırı bir gelişme olarak yorumlandı.
ABD'nin Türkiye'ye yönelik bu potansiyel motor satışı, F-35 savaş uçağı programından Türkiye'nin çıkarılmasına ve çeşitli yaptırımların uygulanmasına neden olan S-400 alım kararının ardından yaşanan gerilimi daha da derinleştirdi. ABD'li yetkililer, S-400 sistemlerinin, F-35'lerin radar verileri gibi hassas bilgileri toplayarak Rusya'ya aktarabileceği endişesini dile getiriyor. Bu durum, NATO'nun en gelişmiş savaş uçaklarından birinin güvenliği açısından ciddi bir risk teşkil ediyor. Ayrıca, Türkiye'nin Suriye'deki faaliyetleri, Yunanistan ile olan deniz yetki alanları üzerindeki anlaşmazlıklar ve Güney Kıbrıs'a savaş uçakları gönderme kararı gibi bölgesel gelişmeler de Kongre'deki bazı üyelerin satışa karşı çıkmasında etkili oluyor.
Bu satış girişimi, Türkiye'nin geliştirmekte olduğu milli muharip uçak projesi KAAN için kritik öneme sahip F-110 jet motorlarının tedarikini hedefliyor. Türkiye, hali hazırda ABD yapımı F-16 savaş uçaklarının en büyük ikinci filosuna sahip ve bu motorları lisanslı üretim programları çerçevesinde yerli olarak üretiyor. Foreign Policy Research Institute Başkanı Aaron Stein, F-110 motorlarının Danimarka gibi ülkelere satışının sorun yaratmadığını ancak Türkiye söz konusu olduğunda Kongre'deki olumsuz bakış açısının ikili güvenlik ilişkilerini karmaşıklaştırdığını belirtti. Trump tarafından atanan ve Orta Doğu politikasında etkili olan ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack'ın da bu sorunun çözümünü desteklediği biliniyor. Kongre kanadından gelen açıklamalar, yönetimin bu motor satış hamlesini, F-35 programına dönüş konusunda Kongre'deki mevcut muhalefeti aşma çabası olarak gördüğünü ortaya koyuyor.
