ABD ve İran Arasında Savaş Sonrası Dönemi Şekillendiren Anlaşma Maddeleri Açıklandı
Uzun süredir devam eden diplomatik gerilimin ardından Amerika Birleşik Devletleri ve İran, kritik bir mutabakata imza attı. Yaklaşık 107 gün süren müzakerelerin ardından dijital ortamda gerçekleşen imza töreniyle sonuçlanan anlaşmanın detayları dünya kamuoyunun dikkatini çekti. Anlaşmanın, iki ülke arasındaki tansiyonu düşürme ve bölgesel istikrarı sağlama potansiyeli taşıdığı belirtiliyor. ABD tarafında Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance, İran adına ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın imzalarının bulunduğu kaydedilen bu önemli belgenin, toplamda 14 maddeden oluştuğu ifade edildi.
Sızan bilgilere göre, bu 14 maddelik anlaşmanın temel odak noktaları arasında bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesi, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğinin yeniden canlandırılması, kapsamlı ekonomik yaptırımların kaldırılması ve İran'ın nükleer faaliyetleriyle ilgili konular yer alıyor. Bu başlıklar, uluslararası ilişkilerde uzun süredir devam eden hassas dengelerin yeniden şekillenebileceğine işaret ediyor. Anlaşmanın, bölgesel barış ve güvenliğin tesis edilmesi yolunda atılmış önemli bir adım olarak değerlendirilmesi bekleniyor.
Uluslararası haber kaynaklarının aktardığına göre, Washington ve Tahran arasında geçtiğimiz günlerde imzalanması beklenen bu kapsamlı anlaşmanın maddeleri şu şekilde detaylandırılıyor: Taraflar, Lübnan'ın da dahil olduğu tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini karşılıklı olarak ilan edecekler. Ayrıca, birbirlerine karşı herhangi bir güç kullanmama yönünde kesin bir taahhütte bulunacaklar. Bu çerçevede, iki ülke birbirlerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve iç işlerine saygı duyacaklarını beyan edecekler. Nihai bir anlaşmaya varmak amacıyla en geç 60 gün içinde kapsamlı müzakereler yürütülecek.
Anlaşma metninde yer alan diğer önemli maddeler ise şöyle sıralanıyor: Amerika Birleşik Devletleri, İran'a yönelik uyguladığı deniz ablukasını kaldıracak ve bölgedeki askeri güçlerini nihai anlaşmanın imzalanmasını takiben 30 günlük bir süre zarfında geri çekecek. İran ise Hürmüz Boğazı başta olmak üzere bölgedeki ticari gemi trafiğini, savaş öncesi normale dönen seviyelere 30 gün içinde ulaştıracak. ABD ve müttefikleri, İran'ın yeniden yapılanma sürecine destek olmak amacıyla en az 300 milyar dolarlık kapsamlı bir ekonomik kalkınma planı hazırlayacak. Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ve diğer tüm birincil ve ikincil yaptırımlar dahil olmak üzere İran'a uygulanan tüm yaptırımları kaldırmayı taahhüt edecek. İran, nükleer silah üretme niyetinde olmadığını yeniden teyit ederken, zenginleştirilmiş uranyumun geleceği konusundaki detaylar nihai anlaşmada belirlenecek. Nihai anlaşmaya varılana dek İran, nükleer programındaki mevcut durumunu koruyacak; ABD ise bu süreçte yeni yaptırımlar uygulamayacak ve bölgedeki askeri varlığını artırmayacak. ABD, İran petrolü, petrokimya ürünleri ve bunlarla ilişkili bankacılık, sigorta ve taşımacılık faaliyetleri için muafiyet tanıyacak. İran'ın dondurulmuş varlıkları ve fonları kademeli olarak serbest bırakılacak ve kullanıma açılacak. Nihai anlaşmanın uygulanmasını denetlemek üzere ortak bir izleme mekanizması kurulacak. İran, 4, 5, 10 ve 11. maddelerin uygulanacağına dair güvence aldıktan sonra nihai anlaşma görüşmelerine başlayacak. Nihai anlaşma, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacaktır.
