ABD ve İran'dan Tarihi Anlaşma: İran'a 300 Milyar Dolarlık Finansman
Uzun süren diplomatik çabaların ve 107 günlük çatışma sürecinin ardından Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında İsviçre'de kritik bir anlaşmaya imza atıldı. İki ülke arasında imzalanan mutabakat zaptı, İran'ın nükleer programına ilişkin taahhütlerini yerine getirmesi ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimi azaltması karşılığında, ülkenin yıllardır dondurulmuş olan mali varlıklarının serbest bırakılmasını ve önemli bir finansal destek sağlanmasını öngörüyor. Bu tarihi adım, bölgesel istikrar ve küresel ekonomi açısından yeni bir dönemin başlangıcı olarak nitelendiriliyor.
Anlaşmanın detaylarına göre, İran'ın nükleer silah edinmeme konusundaki taahhüdünü yinelemesi ve Hürmüz Boğazı'ndaki baskı unsurlarını ortadan kaldırması durumunda, ülkenin yaklaşık 24 milyar dolar tutarındaki dondurulmuş fonlarına erişimi yeniden sağlanacak. Ancak bu rakam, İran'a yönelik mali desteğin sadece bir başlangıç noktası olarak görülüyor. Bloomberg'in edindiği taslak metne göre, yürürlüğe girecek olan geçici anlaşma ile birlikte İran'ın petrol satışlarına yönelik kısıtlamaların yumuşatılması ve ülkenin önümüzdeki süreçte toplamda 300 milyar dolarlık bir finansal kaynağa ulaşmasının önü açılması hedefleniyor. Bu durum, yaptırımlar altında ekonomik zorluklar yaşayan İran için büyük bir nefes alma alanı yaratacağı düşünülüyor.
Bu gelişmenin hemen ardından İran para birimi olan Riyal'de belirgin bir toparlanma gözlemlendi. Son bir hafta içerisinde değerinde yüzde 15'ten fazla artış kaydeden Riyal, ekonomik göstergelerde olumlu bir ivme yakaladı. Anlaşmanın resmi imza töreninin İsviçre'nin Bürgenstock dağ beldesinde, Lucerne Gölü'nün muhteşem manzarası eşliğinde Cuma günü gerçekleştirilmesi bekleniyor. Törende İran'ı Meclis Başkanı Muhammed Bagır Galibaf, ABD'yi ise Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in temsil edeceği bildirildi. Anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte ABD Hazine Bakanlığı'nın, İran'ın ham petrol ve petrokimya ürünleri ihracatına yönelik muafiyetleri derhal yürürlüğe koyması ve İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının kaldırılması bekleniyor.
Taraflar, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin otuz gün içinde savaş öncesi normal seyrine dönmesi için ortaklaşa çaba gösterecek. Bu beklenti, küresel petrol piyasalarında da etkisini gösterdi. Brent petrolün varil fiyatı, son dört işlem seansında yaklaşık yüzde 15'lik bir düşüşle 78 dolar seviyesinin altına geriledi. ABD ve bölgesel müttefiklerinin, İran'ın ekonomik yeniden yapılanmasını desteklemek amacıyla en az 300 milyar dolarlık bir finansman paketi oluşturacağı belirtiliyor. ABD Başkanı'nın bu fonların doğrudan ABD tarafından karşılanmayacağını, uluslararası ortaklarla birlikte finanse edileceğini açıklaması dikkat çekti. Öte yandan, İran Merkez Bankası Başkanı, dondurulmuş fonlara erişim hakkının anlaşmada net bir şekilde yer aldığını ve bu konuda tam güvence talep edeceklerini ifade etti. Nihai anlaşmada uranyum stoklarının durumu da ele alınacak konular arasında yer alıyor.
