AİHM'den Türkiye'ye Kavala Kararı: Derhal Serbest Bırakılmalı
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, uzun süredir tutuklu bulunan iş insanı ve insan hakları savunucusu Osman Kavala'ya ilişkin kritik bir karara imza attı. Strazburg merkezli mahkeme, Kavala'nın yaptığı ikinci başvuruyu değerlendirerek, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alan temel hakları ihlal ettiğine dair kesin hükmünü açıkladı. Bu kararla birlikte, Kavala'nın en kısa süre içerisinde özgürlüğüne kavuşturulması gerektiği vurgulandı.
Mahkemenin, 15 üyenin oyu karşısında 2 üyenin çekimser kaldığı oylama sonucunda aldığı kararda, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin toplam beş farklı maddesini ihlal ettiği belirtildi. Bu maddeler arasında ifade özgürlüğü, toplanma ve örgütlenme özgürlüğü, adil yargılanma hakkı, özgürlük ve güvenlik hakkı ile hakların sınırlandırılmasına ilişkin hükümler bulunuyor. Mahkeme ayrıca, Kavala'ya verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının denetim mekanizmasının eksikliği nedeniyle işkence ve kötü muamele yasağını düzenleyen maddenin de ihlal edildiğini tespit etti. Bu durum, cezanın infazı ve uygulanmasındaki hukuki süreçlerin yetersizliğine işaret ediyor.
Osman Kavala'nın Gezi Parkı olayları ile ilişkilendirilerek mahkum edildiği davanın, AİHM tarafından 'bariz bir adalet reddi' olarak nitelendirilmesi dikkat çekici. Mahkeme, Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddesinin Gezi olayları bağlamında yorumlanma şeklinin, keyfi müdahalelere karşı gerekli asgari korumayı sağlamadığını ve bu nedenle Kavala'nın tutukluluğunun hukuki bir zemine dayanmadığını ifade etti. AİHM'nin değerlendirmesine göre, Kavala'ya yönelik alınan tedbirlerin temel amacının, kendisinin Gezi Parkı eylemlerindeki rolü ve bir insan hakları savunucusu olarak dile getirdiği görüşler nedeniyle susturulması olduğu sonucuna varıldı. Bu süreçte uygulanan hukuki prosedürler ve tekrar eden tutuklamalarla ceza hukukunun bir araç olarak kullanıldığına dair tespitler, kararın önemli bir bölümünü oluşturdu.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Sözleşme'nin 46. maddesi gereğince Türkiye'den Kavala'yı 'mümkün olan en kısa sürede' serbest bırakmasını talep etti. Ayrıca, Kavala'nın mahkumiyetinin Sözleşme hukuku açısından 'yok hükmünde' sayılması ve bu kararın doğuracağı tüm sonuçların ortadan kaldırılması gerektiği belirtildi. Mahkeme, Türkiye'nin bu karar doğrultusunda üç aylık bir süre zarfında Osman Kavala'ya 70 bin avro tutarında manevi tazminat ve yaklaşık 43 bin 342 avro tutarında da yargılama masrafı ödemesine hükmetti. Hükümetin, bireysel başvuru hakkının Anayasa Mahkemesi'nde tüketilmediği yönündeki itirazı mahkeme tarafından reddedildi. AİHM'nin daha önceki kararlarının ardından gelen bu Büyük Daire kararı, temyiz yolu kapalı olan nihai bir karar niteliği taşıyor ve Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin denetiminde uygulanacak.
