Antik Çağın Kayıp Hazinesi: 2600 Yıllık Etrüsk Mezarı Bulundu
İtalya'nın merkezindeki San Giuliano bölgesinde yürütülen arkeolojik kazılar, tarihin tozlu sayfalarından günümüze ulaşan olağanüstü bir keşfe imza attı. Yaklaşık 2600 yıl önce, yani M.Ö. 7. yüzyılda kapatıldığı düşünülen ve o zamandan beri hiçbir şekilde bozulmadan günümüze ulaşan, tamamen mühürlenmiş bir Etrüsk oda mezarı gün yüzüne çıkarıldı. Bu tarihi bulgu, Roma öncesi Akdeniz medeniyetlerinin yaşam biçimleri, inançları ve cenaze törenleri hakkında paha biçilmez bilgiler sunma potansiyeli taşıyor. Yetkililer, bu keşfin, Roma İmparatorluğu'nun yükselişinden önceki döneme ait kültürel mirasın anlaşılması açısından son yılların en kayda değer arkeolojik olaylarından biri olduğunu vurguluyor.
Roma şehrinin yaklaşık 70 kilometre kuzeybatısında, Lazio bölgesinde yer alan bu eşsiz mezar odası, dikkat çekici özellikleriyle arkeologları adeta büyüledi. İçeride, taşa oyulmuş yataklar üzerinde dört bireye ait iskelet kalıntıları tespit edildi. Bu iskeletlerin etrafına özenle yerleştirilmiş, dönemin sanatsal ve teknolojik becerilerini yansıtan yüzlerce eser bulundu. Seramikten yapılmış zarif vazolar, sağlam demir silahlar, göz alıcı bronz takılar ve zarif gümüş saç tokaları gibi buluntular, mezara defnedilen kişilerin sosyal statüsü ve yaşam tarzı hakkında ipuçları veriyor. Kazı başkanı ve Baylor Üniversitesi'nden arkeolog Davide Zori, böylesine iyi korunmuş bir oda mezarın modern arkeolojik yöntemlerle incelenmesinin ilk kez gerçekleştiğini belirtti. Tamamen mühürlü yapının nadir bir örnek olduğunu ve gelecekteki araştırmalar için eşsiz bir fırsat sunduğunu ekledi. İlk antropolojik analizler, mezardaki bireylerin muhtemelen iki ayrı erkek-kadın çifti olabileceğini düşündürse de, kesin kimliklendirme için detaylı izotopik ve genetik analizlerin yapılacağı bildirildi.
San Giuliano Arkeolojik Araştırma Projesi, Baylor Üniversitesi öncülüğünde bir grup üniversitenin iş birliğiyle, Roma Vergilius Akademisi ve Barbarano Romano Belediyesi'nin desteğiyle 2016 yılından bu yana titizlikle yürütülüyor. Bu proje kapsamında, bölgedeki nekropol alanında daha önce 600'den fazla mezar belgelenmişti. Ancak, bölgede daha önce ortaya çıkarılan ve 'kırma çatılı ev' formunu andıran diğer oda mezarların büyük çoğunluğunun, M.Ö. 3. yüzyılda yaşanan erken Roma istilası sırasında veya başka dönemlerde yağmalanmış olduğu biliniyor. Yeni keşfedilen ve bozulmamış yapısıyla öne çıkan bu mezar, bu nedenle, Etrüsklerin ölüm sonrası yaşam inançları, cenaze adetleri ve kullandıkları eşyalar hakkında daha önce bilinmeyen pek çok detayı aydınlatacak bir zaman kapsülü niteliği taşıyor. Projenin uzun vadeli amacı ise, bu bölgenin Etrüsk kökenlerinden Roma İmparatorluğu'na entegrasyonuna, ardından bir Orta Çağ kalesine dönüşümüne ve nihayetinde M.S. 1300 civarında terk edilişine kadar uzanan karmaşık tarihi sürecini detaylı bir şekilde haritalandırmak.
Arkeoloji dünyasında heyecan uyandıran bir diğer gelişme ise Danimarka'dan geldi. Ülkenin çeşitli bölgelerinde tespit edilen ve 'hulbælter' yani 'çukur kemerleri' olarak adlandırılan yüzlerce sığ çukur sırası, bilim insanlarının yoğun ilgisini çekiyor. Yaklaşık 2500 yıl öncesine, yani Roma öncesi Demir Çağı'na tarihlenen bu çukurların sadece birkaç santimetre derinliğinde olması, ne amaçla yapıldıklarına dair gizemi daha da artırıyor. Günümüz bilim insanları, bu yapıların tam olarak ne işe yaradığını çözmeye çalışırken, Danimarka arkeolojisinin en karmaşık ve çözülememiş bilmecelerinden biri olmaya devam ettiğini belirtiyorlar. Bu çukurların ritüelistik amaçlarla mı, tarımsal faaliyetlerle mi, yoksa savunma yapıları olarak mı kullanıldığına dair çeşitli teoriler öne sürülse de, henüz kesin bir sonuca varılamadı. Bu gizemli yapılar, geçmiş medeniyetlerin gündelik yaşamlarına ve düşünce yapısına dair yeni soruları da beraberinde getiriyor.
