Arizona Çölünde Binlerce Emekli Uçak Görev Bekliyor
Amerika Birleşik Devletleri'nin Arizona eyaletinde yer alan Davis-Monthan Hava Üssü, adeta bir zaman kapsülü görevi görüyor. Tucson şehrinin yakınlarında konumlanan bu devasa askeri tesis, 4.400'den fazla emekli olmuş ve artık aktif görevde bulunmayan askeri uçağa ev sahipliği yapıyor. Resmi adı 309. Havacılık ve Uzay Bakım ve Yenileme Grubu (AMARG) olan bu alan, gayriresmi olarak 'Boneyard' yani 'Kemik Mezarlığı' olarak da biliniyor. Burası, ABD ordusuna ait ihtiyaç fazlası tüm hava araçlarının toplandığı ve korunduğu benzersiz bir merkez konumunda.
Tesisin bu özel coğrafyada kurulmasında iklim ve jeolojik yapının rolü büyük. Arizona'nın çöl iklimi, düşük nem oranı (%10-%20 aralığında seyreden) ve yıllık ortalama 11 inçlik düşük yağış miktarı, alüminyum gövdeli uçakların paslanıp çürümesini engelliyor. Ayrıca, 2.550 feet yükseklikteki alkali toprak yapısı, uçakların açık havada uzun yıllar boyunca korunmasına olanak tanıyor. Bu doğal koruma sayesinde, uçakların park edilmesi için beton zeminlere ihtiyaç duyulmuyor. Tesis, yaklaşık 10 kilometrekarelik devasa bir alanı kaplıyor; bu alan kabaca 1.400 futbol sahası büyüklüğüne denk geliyor.
Davis-Monthan'daki bu 'uçak mezarlığı'nın temelleri 1946 yılının Mayıs ayında atıldı. İlk etapta, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından hizmet dışı kalan 600'den fazla B-29 Superfortress bombardıman uçağı ve 200 adet C-47 Skytrain nakliye uçağı bu bölgeye getirildi. Hatta, Japonya'ya atom bombası atan efsanevi Enola Gay ve Bockscar uçakları da bu ilk kafilede yer alanlar arasındaydı. Zamanla, özellikle 1965'te Savunma Bakanlığı'nın Phoenix'teki Litchfield Park tesisini kapatmasıyla birlikte, ABD Donanması'na ait uçaklar da bu merkeze nakledildi. Günümüzde tesiste, çoğunluğu sivil personelden oluşan yaklaşık 550 kişi görev yapıyor.
Burada bulunan uçaklar sadece pasif bir şekilde bekletilmiyor. Pek çok uçak, aktif filoların ihtiyaç duyduğu yedek parçalar için hayati bir kaynak oluşturuyor. Ayrıca, F-4 Phantom II ve F-16 gibi savaş uçakları, hedef insansız hava araçları (drone) olarak programlara dahil edilerek askeri tatbikatlarda kullanılıyor. Tesis, aynı zamanda ABD Hava Kuvvetleri Ulusal Müzesi için de bir destek merkezi işlevi görüyor; üretimi durdurulan uçakların orijinal kalıpları ve kalıcı sergilenme potansiyeli olan parçalar burada muhafaza ediliyor. Uzman tahminlerine göre, bu depodaki uçak parkının ilk satın alma maliyetleri üzerinden hesaplanan toplam değeri milyarlarca doları buluyor. Aktif bir askeri üs olması nedeniyle halka kapalı olan bu alanda, havacılık müzeleriyle iş birliği içinde düzenlenen 45 dakikalık otobüslü rehberli turlarla ziyaretçiler bu eşsiz atmosferi deneyimleyebiliyor. Hatta, geçmişte ABD Başkanı John F. Kennedy tarafından kullanılan bir Air Force One uçağı da sergilenenler arasında bulunuyor. Ticari hava yolu şirketleri de özellikle kriz dönemlerinde bu alanı geçici park alanı olarak kullanıyor; örneğin, COVID-19 pandemisi sürecinde uçuşları durdurulan çok sayıda yolcu uçağı geçici olarak burada depolanmıştı.
