Çay Üreticileri Düşük Fiyatlarla Özel Sektöre Yöneliyor: Kota Engeli Çiftçiyi Vurdu
Karadeniz Bölgesi'nde faaliyet gösteren yaklaşık 205 bin çay üreticisi, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün (ÇAYKUR) uyguladığı kontenjan ve kota sınırlamaları nedeniyle zorlu bir süreçten geçiyor. Bu durum, üreticilerin emeğinin karşılığını alamamasına ve ürünlerini piyasa değerinin çok altında satmak zorunda kalmasına yol açıyor. Özellikle 2026 yılı için açıklanan yaş çay alım fiyatının 35 TL olması, üreticilerin 40 TL artı 3 TL destekleme beklentisinin altında kalarak hayal kırıklığı yaratmıştı. Ancak asıl büyük sorun, alım kampanyasının başlamasıyla birlikte ortaya çıkan kontenjan engeli oldu.
Mayıs ayında başlayan çay kampanyasında ÇAYKUR'un belirlediği kotalar nedeniyle birçok üretici, topladığı çayı kuruma teslim edemiyor. Ürünlerini satamayan çiftçiler, çaresizlik içinde özel sektör firmalarına yönelmek durumunda kalıyor. Bu firmalar ise üreticilerin elindeki ürünü, ÇAYKUR'un açıkladığı 35 TL'nin çok altında, yaklaşık 27 TL gibi komik rakamlara alıyor. Üreticiler, alım sorunlarının devam etmesi halinde bu fiyatların daha da düşmesinden endişe ediyor. Yaşanan bu olumsuz tablo, bölgedeki binlerce ailenin geçim kaynaklarını tehdit ediyor ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliği konusunda ciddi soru işaretleri oluşturuyor.
ÇAYKUR'un alım yapmaması, üreticileri bir başka sorunla daha baş başa bırakıyor. Çaylarını depolama imkanı bulamayan çiftçiler, topladıkları yaş çayı kendi imkanlarıyla muhafaza etmek zorunda kalıyor. Ancak bu durum, çayın bekledikçe kalitesinin düşmesine, hatta zarar görmesine neden oluyor. Bazı bölgelerde çayların bekletildiği depolarda yanma gibi olumsuzluklar yaşandığına dair bilgiler de kamuoyuna yansıyor. Rize başta olmak üzere Trabzon, Giresun ve Artvin gibi çayın yoğun olarak üretildiği illerdeki yüzlerce üretici, bu duruma sosyal medya üzerinden paylaştıkları videolarla tepki göstererek yaşadıkları mağduriyeti dile getiriyor.
Cumhuriyet Halk Partisi Rize İl Başkanı Saltuk Deniz, çay üreticilerinin yaşadığı bu derin krize dikkat çekerek, sorunun temelinde üreticiyi koruyacak bir yasanın olmamasının yattığını vurguladı. Deniz, TBMM'ye çay üreticilerinin sorunlarını çözecek kanun teklifleri sunduklarını ancak bu tekliflerin iktidar tarafından reddedildiğini belirtti. Üreticileri koruyacak bir çay kanununun acilen çıkarılması ve yaş çayda taban fiyat uygulamasının yasal güvence altına alınması gerektiğini savunan Deniz, "Bu tür bir yasal düzenleme yapıldığında ne kota sorunu kalır ne de kontenjan sorunu yaşanır. Sorun kökten çözülür" dedi. Deniz, hükümeti eleştirerek, çay üreticilerinin yaşadığı sıkıntıların sorumlusunun yıllardır üreticiyi göz ardı eden AKP iktidarı olduğunu sözlerine ekledi.
