Çin Hızlı Tren Ağıyla Dünyayı Geride Bıraktı: 17 Yılda Küresel Toplamı Aştı
Pekin yönetimi, Batı dünyasının bürokrasi ve bütçe engelleriyle mücadele ettiği bir dönemde, ulaşım tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir hızla altyapı hamlesini sürdürüyor. Sadece 17 yıl önce tek bir hatla başlayan devasa demiryolu projesi, bugün küresel ölçekte tüm ülkelerin toplam hızlı tren ağını geride bırakmış durumda. Bu inanılmaz ivme, Çin'in ulaşım vizyonunun ne denli iddialı olduğunun bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
Çin'in ilk gelir getiren hızlı tren hattı, 1 Ağustos 2008'de Pekin ve Tianjin arasında açılan 117 kilometrelik bir güzergahla faaliyete geçti. O dönemde yabancı gözlemciler tarafından daha çok yerel bir prestij projesi olarak görülen bu adım, Pekin'in küresel ulaşım devrimi için attığı ilk sinyaldi. Japonya ve Almanya'dan alınan lisanslarla başlayan teknoloji transferi, kısa sürede yerli üretimle taçlandı. Sadece beş yıl içinde, Çin kendi tasarımlarıyla ürettiği trenlerle bağımsızlığını ilan ederek, modern tarihin en agresif ulaşım genişlemesinin temellerini attı.
Çin'in hızlı tren ağının genişleme hızı, rakamlarla gözler önüne seriliyor. 2008'de 117 kilometre ile başlayan bu serüven, 2012'de 9.000 kilometreye, 2016'da 22.000 kilometreye, 2019'da ise 35.000 kilometreye ulaştı. Son olarak Xi'an-Yan'an hattının hizmete girmesiyle sembolik 50.000 kilometrelik eşik aşıldı. Bu rakam, Japonya, Fransa ve Almanya gibi hızlı tren teknolojisinde öncü ülkelerin dahil olduğu dünyanın geri kalanının toplam hızlı tren uzunluğunun yaklaşık iki katına denk geliyor. Bu devasa ağ, Makao hariç Çin'in 34 eyalet düzeyindeki bölgesinin 33'üne ulaşarak, coğrafi bir devrim yaratıyor.
Bu gelişmenin günlük yaşama etkisi ise oldukça çarpıcı. Artık 500 kilometre mesafedeki şehirler arası yolculuklar 1-2 saate, 1000 kilometre mesafeler ise yaklaşık 4 saate inmiş durumda. 2000 kilometre gibi mesafelerde aynı gün içinde gidiş-dönüş yapmak sıradan bir hal aldı. Çin'in hızlı trenleri, saatte 350 kilometre hızla seyreden Fuxing serisiyle öne çıkıyor. Ancak teknoloji durmuyor; ticari hızı saatte 400 kilometre olarak tasarlanan CR450 serisi üzerinde çalışmalar devam ediyor. Hatta Haziran 2023'te iki prototipin birbirinin yanından geçerken kaydettiği 891 km/s'lik göreceli kapanma hızı, ulaşım teknolojilerinde yeni bir dünya rekoru olarak kayıtlara geçti. Bu sistemin 2026'da ticari kullanıma girmesi bekleniyor. Ayrıca, saatte 600 kilometre hıza ulaşabilen manyetik levitasyon (Maglev) trenleri de uçak yolculuklarına rakip olmaya hazırlanıyor. Bu muazzam altyapının maliyet etkinliği, ölçek ekonomisi, standart tasarımlar ve Batı'daki bürokratik süreçlerin olmaması sayesinde sağlanıyor. Çin'de kilometre başına inşaat maliyeti Avrupa ve ABD'ye kıyasla yarı yarıya daha düşük. Ancak bu devasa projenin finansman yükü de göz ardı edilemez. Çin Devlet Demiryolu Grubu'nun birikmiş borcu 839 milyar dolara ulaşmış durumda. Buna rağmen, Pekin yönetimi 2030 yılına kadar hızlı tren ağını 60.000 kilometreye çıkarma hedefinden vazgeçmiş değil. Bu, önümüzdeki beş yıl içinde 10.000 kilometre daha yeni hat inşa edileceği anlamına geliyor ki, bu rakam birçok ülke için yüzyılın projesi sayılırken, Çin için sadece ihtiyatlı bir yavaşlama olarak görülüyor.
