Çin'in Yeşil Devrimi: Almanya Boyutunda Alan Ağaçlandırıldı, Nehir Yeniden Doğdu
Çin Halk Cumhuriyeti, küresel ekolojik restorasyon çabalarında dikkat çekici bir başarıya imza attı. Ülke genelinde, özellikle Sarı Nehir (Huang He) havzasında yürütülen büyük ölçekli ağaçlandırma ve arazi iyileştirme projeleri, milyonlarca hektarlık alanı yeşillendirerek bölgenin doğal dengesini kökten değiştirdi. Almanya'nın toplam yüzölçümüne denk gelen devasa bir alanın ağaçlandırılmasıyla, Sarı Nehir'in taşıdığı sediment miktarı dramatik bir şekilde azaldı. Bu proje sayesinde, nehrin akışkanlık dinamikleri ve hatta suyunun rengi üzerinde bile belirgin iyileşmeler gözlemlendi.
Yapılan bilimsel araştırmalar ve derlenen veriler, bu kapsamlı çalışmaların nehir üzerindeki etkilerini net bir şekilde ortaya koyuyor. Tarihsel verilere göre, 1919 ile 1959 yılları arasında Sarı Nehir'in her yıl yaklaşık 1,6 milyar ton tortu taşıdığı belgelenmiştir. Ancak, 2000 ile 2020 yılları arasındaki yeni verilere göre, nehrin yıllık ortalama taşıdığı tortu miktarı 240 milyon tona kadar gerilemiş durumda. Bu durum, nehrin sediment taşıma kapasitesinde yaklaşık %85'lik bir düşüş anlamına geliyor. Ayrıca, nehrin ikonik sarı renginde de önemli değişiklikler meydana geldiği, birçok bölgesinde suyun artık daha kahverengi ve yeşil tonlarda aktığı rapor ediliyor.
Bu büyük dönüşüm süreci iki ana aşamada gerçekleşti. İlk evre, 1970'li ve 1990'lı yıllar arasını kapsayan dönemde, yoğun mühendislik projeleriyle başlatıldı. Bu dönemde, havza boyunca tarımsal teraslar inşa edildi, küçük ölçekli tutma barajları ve göletler yapıldı. Bu yapılar, toprağın erozyona uğrayarak nehir yatağına taşınmasını büyük ölçüde engelledi. 2010 yılına gelindiğinde, bu baraj ve göletlerde biriken toplam tortu miktarının yaklaşık 19,32 milyar ton olduğu tahmin ediliyor. İkinci ve daha kapsamlı aşama ise 1999 yılında 'Yeşil İçin Tahıl' (Grain for Green) programının başlatılmasıyla ivme kazandı. Bu program, özellikle eğimli ve tarıma elverişsiz arazilerin orman, çalı veya mera alanlarına dönüştürülmesini hedefliyordu. 2020 yılına kadar bu program kapsamında 34,3 milyon hektarlık devasa bir alan yeniden yeşillendirildi.
Bu devasa ekolojik restorasyon projesi, Çin ekonomisi için de önemli bir yatırım gerektirdi. 2019 yılına kadar, ağaçlandırma ve arazi iyileştirme çalışmaları için toplamda birikimli olarak 517 milyar Çin Yuanı, güncel kurla yaklaşık 80 milyar ABD Doları tutarında bir bütçe harcandı. Ancak, bu başarılı müdahaleler beraberinde bazı ekolojik zorlukları da getirdi. Aşırı su tutma ve kontrol önlemleri nedeniyle 1997 yılında Sarı Nehir'in denize ulaşması 226 gün süreyle engellendi ve nehir yatağının önemli bir bölümü tamamen kurudu. Bu durum üzerine 1999 yılından itibaren su akışının daha dengeli yönetilmesi için düzenlemelere gidildi. Bilim insanları, sediment tutucu yapıların zamanla dolmasıyla kapasitelerini yitireceğini ve uzun vadede toprağın kaynağında tutulmasında asıl belirleyici unsurun yeniden yeşillenen bitki örtüsü olacağını vurguluyorlar.
