Dünyanın Zirvesine Göz Kırpan Dev Proje: Tacikistan'ın Rogun Barajı Tamamlanıyor
Orta Asya'nın enerji denkleminde stratejik bir hamle olarak öne çıkan Tacikistan, Vahş Nehri üzerinde devasa bir projenin inşaatına hız kesmeden devam ediyor. Başkent Duşanbe'nin yaklaşık 110 kilometre doğusunda yükselen Rogun Barajı, tamamlandığında 335 metrelik yüksekliğiyle küresel ölçekte bir ilke imza atarak dünyanın en yüksek barajı unvanını kazanacak. Milyarlarca dolarlık bir yatırımla hayata geçirilen bu proje, ülkenin sınırlı ekonomik kaynakları ve büyük ölçüde dağlık coğrafyası göz önüne alındığında büyük bir vizyonun ürünü olarak dikkat çekiyor. İnşaat sürecinde, nehrin akışını geçici olarak yönlendirmek amacıyla karmaşık tünel sistemlerinden yararlanılıyor. Kaya ve kil katmanlarının ustaca bir araya getirilmesiyle inşa edilen bu dev yapı, Tacikistan'ın elektrik üretim kapasitesini katlayarak enerji ihraç eden bir konuma gelmesini amaçlıyor.
Rogun Barajı'nın kökenleri, Sovyetler Birliği'nin son dönemlerine, yani 1976 yılına kadar uzanıyor. Ancak, Sovyetler Birliği'nin dağılması ve ardından ülkenin yaşadığı iç savaş süreci, devasa projenin ilerleyişini sekteye uğrattı. Yıllarca atıl kalan temeller, 2008 yılında yeniden hayat buldu ve asıl yoğun inşaat faaliyetleri 2016 itibarıyla ivme kazandı. Barajın yapımında, mühendislik açısından zorlu ancak sağlamlığıyla bilinen kil çekirdekli kaya dolgu tekniği kullanılıyor. Nehrin doğal akışı, yeraltına inşa edilen özel tünellerle projenin ilerlemesi için başka bir güzergaha yönlendirildi. Tamamlandığında, yaklaşık 13,3 milyar metreküp su depolama hacmine ulaşması planlanan tesiste altı adet modern türbin yer alacak. Bu türbinlerden ilki 2018'de, ikincisi ise 2019'da faaliyete geçirilerek projenin geldiği önemli aşamalar gözler önüne serildi.
Tesisin tam kapasiteye ulaştığında, 3.600 megavatlık muazzam bir elektrik üretim gücüne ulaşması ve yıllık yaklaşık 17 milyar kilovatsaat enerji sağlaması öngörülüyor. Bu rakamlar, Tacikistan'ın mevcut enerji ihtiyacını karşılamanın ötesinde, komşu ülkelere yönelik önemli bir enerji tedarikçisi olma potansiyelini de ortaya koyuyor. Ancak bu büyüklükteki bir projenin tamamlanması, ciddi bir finansal kaynağı da beraberinde getiriyor. Tacikistan hükümeti ve projeye destek veren uluslararası finans kuruluşlarının öngörülerine göre, Rogun Barajı'nın nihai tamamlanması için yaklaşık 6,2 milyar dolarlık bir bütçe ayrılmış durumda. Dünya Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası, Avrupa Yatırım Bankası gibi küresel finans devlerinin yanı sıra çeşitli uluslararası kurumlar da bu dev projeye önemli ölçüde finansal destek sağlıyor.
Yetkililer tarafından açıklanan güncel takvime göre, Rogun Barajı'nın tüm ünitelerinin faaliyete geçmesi ve projenin tamamen hizmete açılması 2035 yılına kadar hedefleniyor. Tamamlandığında, Tacikistan'ın toplam elektrik üretim kapasitesinin bugünkü seviyesinin yaklaşık iki katına çıkması bekleniyor. Bu durum, ülkenin enerji alanındaki dışa bağımlılığını azaltırken, Afganistan ve Pakistan gibi komşu ülkelere enerji ihraç eden stratejik bir konuma yükselmesini sağlayacak. Rogun Barajı, sadece bir enerji projesi olmanın ötesinde, Tacikistan'ın ekonomik kalkınması ve bölgesel enerji piyasasındaki rolünü yeniden tanımlayacak iddialı bir girişim olarak tarihe geçmeye hazırlanıyor.
