El Nino Etkisiyle Kakao Fiyatları Rekor Seviyelere Ulaştı
Uluslararası emtia piyasalarında son dönemde yaşanan gelişmeler, tarımsal ürünlerin fiyatlarında önemli dalgalanmalara neden oldu. Özellikle kakao, El Nino hava olayının olumsuz etkileri ve Batı Afrika'da üretimde yaşanması beklenen daralma endişeleriyle birlikte, ton başına fiyatı geçen ay yüzde 25,5 gibi dikkat çekici bir oranda artarak 6 bin 771 dolara fırladı. Bu yükseliş eğilimi, son altı aydır kesintisiz devam ederek piyasalarda yeni bir zirve noktasına ulaştı. Küresel tedarik zincirlerindeki kırılganlıklar, jeopolitik gelişmeler ve iklimsel değişimler, emtia piyasalarında arz güvenliği konusunda ciddi endişeler yaratıyor. Bu durum, özellikle tarım ürünleri grubunda belirgin fiyat artışlarının yaşanmasına yol açtı.
Chicago Ticaret Borsası'nda işlem gören temel tarım ürünlerinde de önemli artışlar kaydedildi. Buğdayın kile fiyatı yüzde 21, mısır yüzde 16, soya fasulyesi yüzde 8,5 ve pirinç yüzde 9,2 oranında yükseldi. Benzer şekilde, Intercontinental Exchange'de işlem gören ürünlerde de dalgalanmalar görüldü. Kahve fiyatlarında yüzde 1'lik bir düşüş yaşanırken, şeker fiyatları yüzde 21,5 ve pamuk fiyatları yüzde 13,9 oranında arttı. Bu hareketlilik, küresel ekonomik dengelerin hassasiyetini gözler önüne seriyor. Rusya ve Ukrayna arasındaki devam eden askeri gerilim, Karadeniz üzerinden yapılan tahıl ticaretini ciddi şekilde sekteye uğratıyor. Limanların kapanması ve sevkiyatların durma noktasına gelmesi, buğday arzına ilişkin endişeleri artırarak fiyatlarda sert yükselişlere neden oldu.
El Nino hava olayının yarattığı kuraklık koşulları ve Rusya-Ukrayna arasındaki çatışmaların tetiklediği jeopolitik riskler, mısır fiyatlarındaki artışın temel nedenleri arasında gösteriliyor. Brezilya ve ABD'deki mısır rekoltesinde beklenen düşüşler de bu fiyat artışlarını destekliyor. Ayrıca, küresel petrol fiyatlarındaki yükselişin, biyodizel üretiminde kullanılan mısıra olan talebi artırması da fiyatları yukarı yönlü etkiliyor. Dünyada üretilen mısırın yaklaşık yüzde 60'ının endüstriyel alanlarda kullanıldığı düşünüldüğünde, bu durumun önemi daha da belirginleşiyor. Çin'in güçlü soya fasulyesi talebi ve Güney Amerika'daki üretim tahminlerindeki düşüşler, soya fasulyesi fiyatlarındaki artışları destekleyen diğer önemli faktörler olarak öne çıkıyor. Asya'daki pirinç üretici ülkelerde gözlemlenen düzensiz hava koşulları ve muson yağışlarındaki azalma, pirinç verimliliği konusundaki endişeleri artırarak gelecekteki arz beklentilerini olumsuz etkiliyor.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin şeker fiyatlarını desteklemesindeki etkenlerden biri de şeker kamışının etanol üretiminde önemli bir hammadde olmasıdır. Petrol fiyatlarındaki değişimler, üreticileri şeker veya etanol üretimi arasında bir tercihte bulunmaya yönlendiriyor. Bu durum, şeker arzını doğrudan etkiliyor. Diğer yandan, Amerika Birleşik Devletleri'nin pamuk üretim bölgelerinde devam eden sıcak hava dalgaları ve kuraklık, pamuk fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor. Geçtiğimiz yıl önemli bir düşüş yaşayan kakao fiyatları ise bu yıl tam tersi bir seyir izliyor. El Nino'nun Batı Afrika'daki kuraklık endişelerini artırması ve rekolte beklentilerindeki düşüş, kakao fiyatlarını tekrar rekor seviyelere taşıyor. Uzmanlar, Orta Doğu'daki çatışmaların enerji maliyetlerini yükseltmesi, iklim değişikliğinin etkileri ve El Nino kaynaklı aşırı sıcakların hasatları olumsuz etkilemesi gibi faktörlerin kakao fiyatlarındaki bu hızlı artışın arkasındaki temel nedenler olduğunu belirtiyor. 2026/2027 üretim döneminde küresel kakao arzında bir açık oluşabileceği yönündeki tahminler, piyasalardaki spekülatif hareketliliği de artırıyor.
