Evim Sisteminde Yeni Dönem: Fon Krizinin Ardından Kurallar Değişiyor
Son dönemde yaşanan fon krizinin ardından, kamuoyunda 'evim sistemi' olarak bilinen tasarruf finansman şirketlerine yönelik düzenlemelerde köklü değişiklikler yapılıyor. Özellikle Katılımevim ve Birevim gibi firmaların gündeme gelmesiyle artan endişeler, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nu (BDDK) harekete geçirdi. 1 Ekim tarihinden itibaren geçerli olacak yeni kurallar, sistemin işleyişini ve katılımcıların haklarını yeniden şekillendirecek. Bu düzenlemelerle, sistemin daha şeffaf, güvenli ve sürdürülebilir hale gelmesi hedefleniyor.
Yapılan yeni düzenlemelerle birlikte, bir bireyin tasarruf finansman sistemi bünyesinde sahip olabileceği aktif sözleşme sayısı sınırlandırıldı. Birden fazla konut veya taşıt finansmanı paketine dahil olma imkanının önüne geçilmesi amacıyla, her birey en fazla bir taşıt finansmanı ve en fazla bir konut veya iş yeri finansmanı olmak üzere toplamda iki aktif sözleşme ile sınırlı olacak. Bu kural, sistemdeki riskin dağıtılmasına ve daha fazla kişinin sisteme adil bir şekilde erişimine olanak tanıyacak. Daha önce sınırsız sözleşme yapabilme imkanı, bazı kötüye kullanımlara yol açabilme potansiyeli taşıyordu. Yeni düzenleme, bu tür olumsuzlukların önüne geçmeyi amaçlıyor.
Sistemin parasal üst limitleri de günümüz ekonomik koşulları göz önünde bulundurularak yeniden güncellendi. Taşıt finansmanı için azami sözleşme tutarı 6 milyon 250 bin TL'ye, konut ve iş yeri finansmanı için ise 62 milyon 500 bin TL'ye yükseltildi. Ayrıca, bir kişi veya risk grubunun tüm sözleşmelerinin toplam limitinin de 62,5 milyon TL ile sınırlandırılması kararlaştırıldı. 'Yüksek tutarlı sözleşme' tanımındaki eşikler de araçlar için 5 milyon TL, konutlar için ise 12,5 milyon TL olarak yeniden belirlendi. Bu yüksek tutarlı sözleşmelerin toplam portföydeki payına yüzde 5 sınırı getirilmesi, sistemin genel riskini azaltmaya yönelik önemli bir adım olarak görülüyor. Yeni kurulan şirketlere bu geçiş takvimi için kademeli bir süre tanınacak.
Tasarruf sahiplerinin birikimlerinin güvence altına alınması amacıyla fon havuzlarına yönelik yeni ve sıkı kurallar getirildi. Şirketler, toplanan fonları artık yalnızca belirli ve güvenli yatırım araçlarında değerlendirebilecek. Bu araçlar arasında katılım bankalarındaki TL cari veya katılma hesapları, Hazine'nin faizsiz ve altına dayalı olmayan TL sukukları ile düşük riskli (1 veya 2 risk dereceli) katılım fonları yer alıyor. Riskli varlıklara yatırım yapma yasağı, tasarruf sahiplerinin paralarının korunmasını sağlamayı hedefliyor. Ayrıca, sistemde getirisi olmayan (nemasız) bakiyelerin birikmesini önlemek amacıyla, günlük getirisi olmayan bakiyenin şirket havuzunun binde 2'sini geçemeyeceği yönünde bir kural getirildi. Bu düzenlemeler, fonların daha etkin ve güvenli yönetilmesini sağlayacak.
