Geleneklere Meydan Okuyan Kadınlar: Halay Başı Oldular
Şırnak'ın Uludere ilçesinde, evlilik masraflarını azaltmak ve gençlerin yuva kurmasını kolaylaştırmak amacıyla bazı aşiretler tarafından alınan kısıtlayıcı önlemler, bölgede beklenmedik bir direnişle karşılaştı. Saz ekibi ücretlerinden takı takmaya, kuaför masraflarından gelinlik seçimine kadar pek çok alanda kısıtlamalar getiren metin, özellikle 'halay başında kadınların yer almaması' yönündeki maddeyle dikkat çekmişti. Ancak bu kural, ilçenin saygın ailelerinden Goyan aşiretinin bir ferdi tarafından hiçe sayıldı.
Gülyazı köyünde, kısıtlama kararlarına imza atmayan Goyan aşiretinin önde gelen isimlerinden Yahya Encu'nun oğlu Şahin Encu ile Merişan Aşan'ın evlilik töreni, bölgenin sosyal dokusuna dair önemli bir mesaj verdi. Yaklaşık 10 bin kişinin iştirak ettiği, devlet erkanı ve diğer aşiret liderlerinin de hazır bulunduğu bu görkemli düğünde, alınan kararların aksine kadınlar halay alanının en ön safında yer aldı. Düğün sahibi Yahya Encu'nun bizzat bazı kadın davetlileri halaybaşı olmaları için teşvik etmesi, bu geleneğin yaşatılmasındaki kararlılığı gözler önüne serdi.
Etkinlikte yaptığı konuşmada Yahya Encu, kadınların toplumdaki vazgeçilmez rolüne vurgu yaparak, onların her zaman ön saflarda yer alması gerektiğini belirtti. Halaybaşı olan kadın davetliler de, düğünlerin kültürel zenginliğine kadınların kattığı renge dikkat çekerek, böylesi geleneksel buluşmalarda kısıtlamaların yeri olmadığını ifade ettiler. Encu, sözlerini şöyle sürdürdü: “Kadınlar bizim baş tacımızdır. Onlar olmadan biz de var olmayız. Kadınlar her alanda öndedir ve öyle kalmalıdır.”
Aşiretlerin üzerinde anlaştığı kısıtlama metninde, düğünlerde 100 gram altını aşmama, gösterişli gelinliklerden kaçınma, nişan alışverişini asgari düzeyde tutma ve müzisyen ile fotoğrafçı ücretlerini sınırlama gibi ekonomik tedbirler öne çıkıyordu. Fakat Gülyazı'daki son düğün, bu ekonomik odaklı kuralların, bölgedeki tüm topluluklar tarafından benimsenen sosyal ve kültürel normlarla çeliştiğinde nasıl bir tepkiyle karşılaşabileceğini gösterdi. Kadınların halay başı olması, geleneklerin katı kurallarla değil, toplumsal uyum ve coşkuyla yaşatılması gerektiğinin altını çizdi.
