Gelincik İstilası Sonrası Rathlin Adası'nda Umut Veren Toparlanma
Kuzey İrlanda kıyılarında yer alan Rathlin Adası, yaklaşık kırk yıl önce bir zamanlar adadaki yabani tavşan popülasyonunu kontrol altına almak amacıyla getirilen gelinciklerin neden olduğu ekolojik sorunlarla mücadele etti. Ancak uzun soluklu ve maliyetli bir operasyonun ardından, adanın bu istilacı türden tamamen arındırıldığı duyuruldu. Bu gelişme, Rathlin Adası'nı istilacı gelinciklerden kurtarılan dünyadaki ilk ada olma özelliğini kazandırıyor. Yaklaşık çeyrek milyon deniz kuşuna ev sahipliği yapan bu hassas ekosistemde, doğanın yeniden dengesine kavuşması için umutlu bir bekleyiş başladı.
Olayın kökenleri, adadaki tavşan nüfusunu dengelemek amacıyla yaklaşık dört on yıl önce uygulanan bir yönteme dayanıyor. Ancak bu müdahale, öngörülemeyen ve olumsuz sonuçlar doğurdu. Gelincikler, başlangıçtaki hedeflerinin ötesine geçerek, adada yuvalanan yerel kuş türlerini avlamaya başladılar. Bu durum, özellikle Rathlin Adası'nın Atlantik martısı, usturagagalı, bayağı alk ve gökdoğan gibi pek çok kuş türü için hayati bir üreme alanı olması nedeniyle büyük bir endişe kaynağı oldu. Kuşların yuvalarını genellikle yer seviyesinde, kayalıkların oyuklarında veya zeminde yapmaları, onları gelinciklerin avcılığına karşı son derece savunmasız bıraktı. Bu durum, kuş popülasyonlarında ciddi düşüşlere yol açtı.
Sorunun vahametini gözler önüne seren çarpıcı veriler, özellikle Atlantik martısı popülasyonunda kendini gösterdi. Yürütülen araştırmalar, 1999 yılından bu yana adadaki martı sayısında yüzde 74'lük bir azalma olduğunu ortaya koydu. Uzmanlar, bu düşüşte istilacı gelinciklerin yanı sıra adada bulunan farelerin de önemli bir rol oynadığını belirtiyorlar. Bu karmaşık ekolojik dengesizlik, adanın biyoçeşitliliğini tehdit eden ciddi bir sorun haline gelmişti. Bu nedenle, gelinciklerin adadan tamamen temizlenmesi için kapsamlı bir proje başlatılması kaçınılmaz hale geldi.
Gelinciklerin adadan sökülüp atılması süreci, beş yıl süren yoğun bir çaba ve önemli bir maliyet gerektirdi. Toplamda 5,2 milyon Euro'luk bir bütçe ayrılan bu proje kapsamında, Avrupa Birliği tarafından 3,1 milyon Euro'luk bir finansman sağlandı. Proje kapsamında, Eylül 2023'ten itibaren adanın çeşitli bölgelerine tam 400 adet özel tuzak yerleştirildi. Hayatta kalan son gelincikleri tespit edebilmek ve izlerini sürebilmek amacıyla 110 adet kamera, termal görüntüleme yeteneğine sahip insansız hava araçları (dronlar) ve 'Woody' adı verilen, özel eğitimli bir iz sürme köpeği görevlendirildi. Bu titiz çalışmaların ardından yapılan kontrollerle adada artık hiçbir gelincik kalmadığı teyit edildi. Ancak proje bununla sınırlı kalmadı; şimdi de adadaki istilacı kahverengi fare popülasyonunu hedef alıyor. Ekim 2024'te başlayan bu yeni aşamada, adanın tamamına 6.500'den fazla zehirli yem istasyonu konuşlandırıldı. Adada son fare gözleminin 2025'te yapılmış olmasına rağmen, bölgenin resmen farelerden temizlenmiş kabul edilmesi için bir yıl boyunca hiçbir iz bulunmaması gerekiyor.
