Genç Mucit 18 Yaşında: Lastik Kirliliğine Karşı Süngerle Büyük Ödül Kazandı
Amerika Birleşik Devletleri'nin Washington eyaletinde yaşayan 18 yaşındaki dahi öğrenci Lakshmi Agrawal, çevre kirliliğiyle mücadelede çığır açacak bir buluşa imza attı. Genç mucit, araç lastiklerinin yollarda aşınması sonucu ortaya çıkan ve su kaynaklarını kirleten zararlı maddelere karşı etkili, biyolojik olarak parçalanabilen bir sünger geliştirdi. Bu yenilikçi çalışması sayesinde Agrawal, 75 bin Amerikan Doları'na denk gelen yaklaşık 3,5 milyon Türk Lirası'lık prestijli bir bilim ödülünü kazanmayı başardı.
Agrawal'ın geliştirdiği sünger, özellikle otomobil lastiklerinin üretiminde kullanılan ve zamanla suya karışan 6PPD isimli koruyucu maddenin ozonla etkileşimi sonucu oluşan 6PPD-kinon adlı zehirli bileşiği hedef alıyor. Bu kirletici madde, yağmur sularıyla birlikte akarsulara ve nehirlere taşınarak ekosistemlere büyük zarar veriyor. ABD'nin Pasifik Kuzeybatı bölgesinde, bu kirliliğin yerel koho somonu popülasyonlarında kitlesel ölümlere yol açtığına dair bilimsel bulgular bulunuyor. Genç mucidin süngeri, bu zararlı kimyasalı sudan ayırarak çevreye verilen zararı en aza indirmeyi amaçlıyor.
Laboratuvar ortamında yapılan testler, Agrawal'ın süngerinin yalnızca 6PPD-kinon'u değil, aynı zamanda sudaki çeşitli ağır metalleri de başarıyla filtreleyebildiğini gösterdi. Araştırmanın sonuçlarına göre, bu yeni filtreleme yöntemi, mevcut geleneksel arıtma sistemlerine kıyasla enerji tüketimini yaklaşık yüzde 85 oranında azaltırken, üretim maliyetlerinde de yüzde 98'e varan düşüş sağlıyor. Bu ekonomik ve çevreci avantajlar, süngerin yol kenarı su toplama sistemleri ve yağmur suyu drenaj hatları gibi alanlarda düşük maliyetli bir alternatif olarak kullanılabilme potansiyelini güçlendiriyor.
Bu çevre dostu süngerin üretiminde, tarımsal faaliyetler sonucunda genellikle atık olarak değerlendirilen jüt bitkisinin lifleri kullanılıyor. Normalde bertaraf edilmesi gereken bu atıkların ileri teknolojiyle filtre malzemesine dönüştürülmesi, hem atık miktarını azaltıyor hem de su arıtımında tamamen biyolojik olarak parçalanabilen, çevreye duyarlı bir materyalin kullanılmasını mümkün kılıyor. Geliştirilen teknoloji şu an için yalnızca laboratuvar ölçeğinde test edilmiş olsa da, araştırmacılar saha çalışmalarının başarılı olması halinde bu buluşun, lastik kaynaklı su kirliliğine karşı küresel ölçekte yeni ve etkili bir çözüm sunabileceğine inanıyor. Gelecek dönemde daha geniş ölçekli uygulamalar için saha testlerinin yapılması planlanıyor.
