Gübre Fiyatları Uçtu: Çiftçi Perişan, Şirketler Zenginleşti
Uluslararası alanda yaşanan jeopolitik gerilimler, Türkiye'deki tarım sektörünü derinden etkilemeye devam ediyor. Özellikle ABD ve İran arasındaki tansiyonun yükselmesiyle birlikte, üretim maliyetlerinde gözle görülür bir artış yaşanıyor. Bu durumun en somut yansımalarından biri ise gübre fiyatlarındaki akıl almaz artışlar olarak kendini gösteriyor. Türkiye'nin gübre pazarında önemli paya sahip olan Eti Gübre ve Toros Gübre gibi dev firmaların, ürünlerine yaptıkları zamlar çiftçileri çaresiz bırakmış durumda. Çiftçiler, kendi başlarına benzer bir fiyat artışı yapsalar 'fırsatçı' olarak damgalanacaklarını belirterek duruma büyük tepki gösteriyorlar.
Bu zam dalgası, çiftçinin belini bükerek üretim yapmasını zorlaştırırken, diğer yandan Mehmet Cengiz'in bünyesindeki Cengiz Holding'e ait Eti Gübre ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) kontrolündeki Can Holding'e bağlı Toros Gübre gibi şirketlerin kasalarını dolduruyor. Küresel kriz ortamı, bu şirketler için adeta bir fırsata dönüşerek, astronomik karlar elde etmelerine olanak tanıyor. Üreticinin en temel girdilerinden olan gübredeki fiyat artışları, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini tehdit ederken, gıda fiyatlarına da zam olarak yansıyacağı endişesi hakim.
Özellikle yaz dönemine girerken yoğun ihtiyaç duyulan dap gübresinde yaşanan fiyat artışları dikkat çekiyor. Yılın başında 32 bin lira civarında seyreden dap gübrenin tonu, Eti Gübre tarafından yapılan yüzde 35'lik bir zamla 43 bin 200 liraya yükseldi. Geçen yılın aynı döneminde 28 bin lira civarında satılan bu ürünün fiyatındaki artış, yıllık bazda yüzde 60'ı buldu. Benzer bir tablo, TMSF yönetimindeki Toros Gübre'de de görülüyor. Geçen yıl tonu 35-36 bin lira arasında değişen dap gübrenin fiyatı, yapılan son zamlarla 42 bin liraya ulaştı. Bu artışlar, yılbaşından bu yana toplamda yüzde 20'lik bir birikimli zamma işaret ediyor.
Tarım sektörü temsilcileri, gübre fiyatlarındaki bu fahiş artışların çiftçiyi üretimden uzaklaştırdığını ve bunun da meyve sebze fiyatlarına doğrudan yansıyacağını belirtiyor. Türkiye Ziraatçiler Derneği Başkanı Hidayet Muslu, son dönemde don ve dolu gibi doğal afetlerin yanı sıra artan gübre ve mazot maliyetlerinin çiftçiyi çıkmaza soktuğunu vurguladı. Muslu, bu durumun kaçınılmaz olarak yaz aylarında meyve ve sebze fiyatlarında iki katına varan artışlara neden olacağını öngörüyor. Çiftçinin maliyet hesabını yapamaz hale gelmesi, tarımsal üretimin geleceği hakkında ciddi endişeler doğuruyor.
