Güneşte Kurutulan Altın Değerinde Domates: Kilosu Bin Lirayı Aşıyor
Türkiye'nin önemli tarım merkezlerinden İzmir'de, yaz aylarının gelmesiyle birlikte kuru domates üretimi hız kazandı. Temmuz ayında başlayan ve ağustos ortasına kadar sürmesi beklenen bu yoğun mesai, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte tarlalarda başlıyor. Toplanan taze domatesler, özel sergi alanlarına getirilerek güneşte doğal yollarla kurutulmaya bırakılıyor. Bu zahmetli sürecin ardından elde edilen ürün, hem yurt içi hem de dış pazarlarda yüksek talep görüyor.
İzmir Tarım ve Orman İl Müdürü Kahraman Akdoğan, bu yılki yağışların domates verimliliğini olumlu etkilediğini belirtti. Akdoğan'ın verdiği bilgilere göre, İzmir'de yaklaşık 110 bin dekar alanda 870 bin ton civarında sanayi tipi domates üretimi gerçekleştiriliyor. Bu rakamlarla İzmir, Bursa ve Manisa'nın ardından Türkiye'de üçüncü sırada yer alıyor. Özellikle sanayilik domates üretiminde kentin stratejik bir konuma sahip olduğu vurgulanıyor.
Akdoğan, kentteki domates üretiminin Torbalı, Tire, Kınık, Bergama ve Menemen gibi birçok ilçeye yayıldığını ifade etti. Üretimin en yoğun yapıldığı ilçe olan Torbalı'da, 38 bin dekar alanda 300 bin tonun üzerinde domates elde ediliyor. Bu rakam, İzmir'deki toplam domates üretiminin yaklaşık yüzde 38'ine denk geliyor. Torbalı'da üretilen domatesin yaklaşık yüzde 15'i ise kurutmalık olarak değerlendiriliyor. Ayrıca, Torbalı domatesinin kalitesi, standartları ve özel kurutma yöntemiyle coğrafi işaret almış bir ürün olması da dikkat çekiyor.
Kuru domates üretim süreci oldukça detaylı ve emek yoğun. Nisan ayında ekilen domatesler temmuz ayında hasat ediliyor. Hasat edilen domatesler, işleme alınmadan önce bölümlere ayrılıyor, kesiliyor ve ilk kurutma işlemi gerçekleştiriliyor. Ardından yıkanıp ikinci bir kurutma aşamasından geçiyor. Bu işlemler sonucunda, yaklaşık 13 ila 14 kilogram taze domatesten yalnızca 1 kilogram kuru domates elde edilebiliyor. Bu katma değeri yüksek ürün, çiftçiler için önemli bir gelir kaynağı oluşturuyor. Üreticiler, kaliteyi ve verimliliği artırarak İzmir'i domates üretiminde birinci sıraya taşımayı hedefliyor.
Her aşaması özenle yürütülen kuru domatesin kilogram fiyatı, tüketiciler için oldukça yüksek seviyelerde seyrediyor. Kilogramı 700 lira ile bin lira arasında değişen coğrafi tescilli kuru domatesin hasadı ve işlenmesi, İzmirli üreticiler tarafından titizlikle sürdürülüyor. Üretici Onur Yılmaz, 36 yıldır bu sektörde olduğunu belirterek, fide yetiştiriciliği, paketleme ve çiftçilikle uğraştığını dile getirdi. Yılmaz, tarım işçilerinin sabah erken saatlerde tarlaya girerek hasadı tamamladığını, ardından ürünlerin ayıklanıp yıkandığını, kalibre edildiğini ve son olarak boylarına ve çaplarına göre kesilerek sergilerde kurutulduğunu anlattı.
Sanayi tipi domatesin iki temel ürün kolundan birinin kurutulmuş domates olduğunu belirten Onur Yılmaz, Türkiye'deki kurutulmuş domates üretiminin büyük bir kısmının Ege Bölgesi'nde, özellikle İzmir'de yoğunlaştığını vurguladı. Ülke genelinde yıllık yaklaşık 40 bin ton civarında kurutulmuş domates üretildiği tahmin ediliyor ve bunun yarısının Ege Bölgesi'nde karşılandığı belirtiliyor. Bu durum, İzmir'in kurutulmuş domates sektöründeki hakimiyetini ve önemini gözler önüne seriyor.
