Güneydoğu Asya'da Yangınların Tetiklediği Hava Kirliliğine Karşı 'Kuru Buz' Operasyonu
Güneydoğu Asya, El Nino hava olayının etkisiyle şiddetlenen orman yangınları nedeniyle benzeri görülmemiş bir hava kirliliği kriziyle karşı karşıya. Endonezya'nın Palangkaraya kenti başta olmak üzere, geniş bölgelerde gökyüzü yoğun sis tabakası nedeniyle turuncu ve sarı tonlara bürünerek adeta kıyamet günlerini andıran görüntüler oluşturdu. Bu durum, görüş mesafesini tehlikeli derecede düşürerek günlük yaşamı olumsuz etkiledi.
Kuala Lumpur, Singapur, Medan ve Cakarta gibi büyük şehirler, hava kalitesi izleme platformlarının verilerine göre dünyanın en kirli şehirleri arasında yer aldı. Aylardır süren yangınların dumanı, komşu ülke Doğu Timor'a kadar ulaşarak burada da ciddi bir hava kirliliği alarmına neden oldu. Durumun vahameti üzerine Doğu Timor hükümeti, öğrencilerin sağlığını korumak amacıyla okulları üç gün süreyle tatil etme kararı aldı. Felaketin merkez üssü olarak nitelendirilen Endonezya'nın Kalimantan bölgesindeki Palangkaraya'da yaşayanlar, dört aydır yoğun dumanla mücadele ediyor. Bölge sakinleri, maske takmalarına rağmen dumanın etkilerinden kaçamadıklarını, gözlerinde yanma hissi yaşadıklarını ve bu zorlu koşullarda çalışmak zorunda kaldıklarını dile getiriyorlar.
Doğu Timor'un başkenti Dili'de de benzer bir atmosfer hakim. Günlerdir güneşi görmediklerini belirten bölge sakinleri, sokaklarda maske kullanımının yaygınlaştığını ifade ediyor. Bir ebe olan Sonya da Costa Soares, kirliliğin ciddiyetini vurgulayarak, çocukların bu tehlikeden korunması için okulların tatil edilmesinin yerinde bir karar olduğunu belirtti. Lise öğrencisi Vitaliano da Costa Calapes ise havanın temizlenmesi ve okullarına güvenle dönebilme umudunu taşıdığını söyledi. Bir başka Dili sakini Felicidade Alves dos Santos Martins ise, havanın son derece tehlikeli olduğunu ve herkesin hastalanma riskiyle karşı karşıya olduğunu dile getirdi.
Endonezya'da on binlerce itfaiyeci yangınlarla mücadele etse de, El Nino kaynaklı aşırı kuraklık nedeniyle alevleri kontrol altına almakta zorlanılıyor. Sumatra, Borneo ve Papua'daki orman ve plantasyon alanlarının büyük bir kısmı küle dönmüş durumda. Bu yangınların yaydığı duman, Malezya, Singapur, Filipinler ve Doğu Timor gibi geniş bir coğrafyada hava kirliliğine yol açıyor. Krize karşı alışılmadık yöntemler de devreye sokuldu. Baş Güvenlik Bakanı Dudung Abdurachman, yoğun dumanı dağıtmak amacıyla Güney Sumatra'nın bazı bölgelerine havadan kuru buz bırakma operasyonlarının planlandığını duyurdu. Bu denemelerin başarılı olması halinde, yöntemin diğer kritik bölgelerde de uygulanması planlanıyor. Uzmanlar, kuraklığın yanı sıra ormansızlaşma ve tarım alanları açmak için yapılan sulak alan kurutmalarının, ekosistemleri yangına karşı savunmasız hale getirdiğini belirtiyor. Yangınların büyük bir kısmının, normalde suyla kaplı olan ve kuruduğunda söndürülmesi imkansız hale gelen yer altı turbalıklarından kaynaklandığı düşünülüyor. Copernicus Atmosfer İzleme Servisi'nden kıdemli bilim insanı Mark Parrington, mevcut emisyonların 2015'teki felaketi geride bıraktığını ancak yangın sezonunun bitmesine haftalar olduğu için hava kalitesi üzerindeki yıkıcı etkilerin bir süre daha devam edeceği uyarısında bulundu.
