Haftanın Emtia Piyasası Panoraması: Petrol ve Buğday Zirveye Taşıdı
Küresel emtia piyasaları, geçtiğimiz haftayı önemli fiyat hareketlilikleriyle tamamladı. ABD ekonomisine dair gelen veriler, merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentiler, stratejik su yollarındaki jeopolitik gelişmeler ve tarımsal üretim raporları, emtia fiyatlarının yönünü belirleyen ana faktörler oldu. Bu karmaşık ekonomik ve jeopolitik tablo içerisinde, özellikle Brent petrol ve buğday gibi emtialar haftanın öne çıkan kazananları olarak kayıtlara geçti. Brent petrol, haftayı yüzde 7'lik bir yükselişle tamamlarken, buğday da yüzde 7,7'lik bir artış gösterdi. Mısır ve gümüş gibi diğer önemli emtialar da sırasıyla yüzde 4,7 ve yüzde 1,8'lik değer kazanımlarıyla dikkat çekti.
Haftanın emtia piyasalarındaki fiyat hareketlerini etkileyen temel dinamikler arasında, ABD Tarım Bakanlığı tarafından yayımlanan ve küresel tarımsal arz ile talep tahminlerini içeren Dünya Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri (WASDE) raporu başı çekti. Bu rapor, tarım ürünlerinin gelecekteki fiyatlandırmaları üzerinde belirleyici bir rol oynadı. Enerji piyasalarında ise Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik ve geçişlerle ilgili gelişmeler, petrol fiyatlarını doğrudan etkiledi. ABD ekonomisinden gelen makroekonomik verilerin, Amerikan Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımı beklentilerini zayıflatması, değerli ve baz metallerin fiyatlanmasında etkili oldu.
ABD'de açıklanan Temmuz ayı enflasyon rakamları, Tüketici Fiyat Endeksi'nin aylık yüzde 0,1 ve yıllık yüzde 3,4 artışla beklentilere paralel gerçekleştiğini gösterdi. Yıllık enflasyonun son dört ayın en düşük seviyesine inmesi ve çekirdek enflasyonun da Şubat ayından bu yana en düşük seviye olan yıllık yüzde 2,5'e gerilemesi, enflasyonist baskının azaldığına işaret etti. Üretici Fiyat Endeksi'ndeki yıllık artışın yüzde 4,7 ile beklentilerin altında kalması ve enerji maliyetlerindeki düşüş eğiliminin sürmesi de bu tabloyu destekledi. Öte yandan, perakende satışlardaki yüzde 0,6'lık düşüş, ekonomik aktivitede bir yavaşlamanın söz konusu olabileceği endişelerini beraberinde getirdi. Bu veriler, Fed'in Eylül ayındaki toplantısında faiz artırımına gitme olasılığını azalttı. Ancak Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack'ın yüksek enflasyonla mücadele için faiz artışlarının gerekliliğine dair açıklamaları, para politikası üzerindeki belirsizliklerin devam ettiğini gösterdi. Bu gelişmelerin etkisiyle ABD 10 yıllık tahvil faizleri yaklaşık yüzde 4,70'e, dolar endeksi ise yüzde 0,1 artışla 99,7 seviyesine yükseldi. Analistler, tahvil faizlerindeki ve dolardaki bu sınırlı yükselişin, enflasyon verilerinin emtia fiyatlarına sağladığı olumlu etkiyi bir miktar törpülediğini ifade etti.
Değerli metaller piyasasında, ABD'den gelen enflasyon ve perakende satış verilerinin para politikası beklentileri üzerindeki çelişkili etkileri nedeniyle karışık bir seyir izlendi. Enflasyonun yavaşladığına dair işaretler ve perakende satışlardaki gerileme, Fed'in faiz artırmayacağı beklentilerini güçlendirerek altın ve gümüş fiyatlarını desteklese de, ABD 10 yıllık tahvil faizlerindeki yükseliş ve dolar endeksinin sınırlı artışla haftayı kapatması, faiz getirisi olmayan değerli metaller üzerindeki yükseliş baskısını sınırladı. Cleveland Fed Başkanı Hammack'ın faiz artırımı çağrısı da belirsizlikleri artırdı. Bu karmaşık tablo sonucunda, ons bazında gümüş yüzde 1,8, altın ise yüzde 0,8 değer kazanırken, paladyum yüzde 4,7 ve platin yüzde 0,1 oranında değer kaybetti. Baz metallerde ise arz endişeleri ve Çin'deki talep görünümüne ilişkin belirsizlikler fiyatların ayrışmasına neden oldu. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin bakır ve kobalt konsantresi ihracatını yasaklaması, bakır fiyatlarını yükseltirken, Çin'deki olumsuz hava koşullarının maden faaliyetlerini aksatabileceği endişesi çinko fiyatlarını destekledi. Alüminyum fiyatları ise arz artışı beklentileriyle geriledi. Tezgah üstü piyasada çinko yüzde 1,2, bakır yüzde 0,5 ve kurşun yüzde 0,2 artış gösterirken, alüminyum yüzde 1,3 ve nikel yüzde 1,2 oranında düşüş yaşadı.
Petrol piyasalarında, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler ve ABD ile İran'dan gelen çelişkili açıklamalar fiyatlarda yüksek volatiliteye neden oldu. Pakistan hükümetinin ABD ve İran'ın 60 günlük ateşkesi uzatma konusunda anlaştığı yönündeki haberleri, İranlı bir yetkilinin görüşme yapılmadığını belirtmesiyle belirsizliğe sürüklendi. ABD yönetiminin İran'a yönelik deniz ablukasını sürdürme ihtimali ve ticari gemilere yönelik saldırıların devam etmesi, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri artırdı. Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları da petrol fiyatlarını destekleyici bir faktör oldu. Ancak, ABD'de ticari ham petrol stoklarının beklenenin üzerinde artması ve küresel petrol talebi tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesi, petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırladı. Doğal gazda ise yüksek üretim ve depolardaki mevcut gaz miktarlarının ortalamanın üzerinde seyretmesi fiyatları baskıladı. ABD'deki Freeport LNG tesisindeki bakım çalışmaları da sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatına yönelik talebi azalttı. Bu gelişmeler sonucunda Brent petrol haftayı yüzde 7 artışla tamamlarken, doğal gaz fiyatları yüzde 2,2 geriledi.
Tarım emtialarında ise ABD Tarım Bakanlığı'nın ağustos ayı WASDE raporu ve Karadeniz'deki tahıl sevkiyatını tehdit eden gelişmeler öne çıktı. Buğday fiyatları, Ukrayna'nın Rusya'nın Novorossiysk limanına yönelik saldırıları ve önemli tahıl terminallerinde faaliyetlerin durmasıyla yükseldi. ABD Tarım Bakanlığı'nın yerli buğday üretimi ve stok tahminlerini düşürmesi de buğdaydaki yükselişi destekledi. Mısırda, verim ve stok beklentilerinin aşağı yönlü revize edilmesi fiyatları yukarı çekerken, hasat edilecek alan tahmininin artırılması yükselişi sınırladı. Soya fasulyesinde verim tahmininin düşürülmesi ve güçlü işleme talebi fiyatları desteklerken, üretim tahminindeki artış daha sert bir yükselişi engelledi. Pirinçte ise ABD Tarım Bakanlığı'nın üretim tahminini artırması ve stok beklentisini yükseltmesi fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu. Pamukta üretim ve verim tahminlerinin düşürülmesi ile olumsuz hava koşulları fiyatları desteklerken, şeker fiyatları Brezilya'daki üretim düşüşü ve etanol üretimine yönelmenin artmasıyla yükseldi. Kahvede ise Brezilya'daki kuru hava koşullarının hasadı hızlandırması ve ihracatın artması fiyatları baskıladı, ancak düşük borsa stokları kayıpları sınırladı. Chicago Ticaret Borsası'nda buğday yüzde 7,7, mısır yüzde 4,7 ve soya fasulyesi yüzde 1,3 artış gösterirken, pirinç yüzde 1,7 geriledi. Şeker yüzde 0,9 ve pamuk yüzde 0,4 yükselirken, kahve yüzde 1,2 ve kakao yüzde 1,9 oranında değer kaybetti.
