Hayvancılıkta Dijital Dönüşüm: Her Hayvana Elektronik Kimlik
Tarım ve Orman Bakanlığı, Türkiye'deki büyükbaş hayvan varlığının tamamını kapsayacak şekilde, güvenli ve anlık takip imkanı sunan yeni bir sistemi uygulamaya koyuyor. 'Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi' (GEKİS) adı verilen bu yenilikçi proje, ASELSAN tarafından milli imkanlarla geliştirilen mikroçipli elektronik küpeler aracılığıyla hayvan sağlığı, verimlilik ve sektördeki kayıt dışılığın önlenmesi gibi kritik alanlarda dijital bir dönüşüm vaat ediyor. Bu sistem, hayvan hastalıklarının erken teşhisinden verimlilik analizlerine kadar geniş bir yelpazede veri odaklı yönetim anlayışını benimseyecek.
Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı'nın koordinasyonunda, yerli teknoloji şirketi ASELSAN'ın mühendislik gücüyle hayata geçirilen GEKİS, iki yılı aşkın süren yoğun Ar-Ge, test ve saha çalışmalarının ardından Kars'ta düzenlenen bir etkinlikle tanıtıldı. Bu yeni dönemde, geleneksel plastik küpelerin yerini, taklit edilmesi veya başka bir hayvana monte edilmesi imkansız olan, ileri teknolojiye sahip elektronik takip sistemleri alacak. Bu sayede, hayvanların kimlik bilgileri, sağlık durumları ve hareketleri gibi hayati veriler güvenli bir şekilde kayıt altına alınacak ve izlenebilecek.
Türkiye'de kayıtlı 17 milyonu aşkın büyükbaş hayvanın toplam ekonomik değerinin 1,5 trilyon liranın üzerinde olduğu düşünüldüğünde, GEKİS'in ülke ekonomisi için taşıdığı önem daha net anlaşılıyor. Özellikle yıllık 1,2 trilyon liralık üretim katkısı bulunan sığır eti ve süt sektöründeki veri eksikliği ve kayıt dışılık sorunlarının bu sistemle ortadan kaldırılması hedefleniyor. Yapay zeka gibi ileri analitik yöntemlerin hayvancılık politikalarında daha etkin kullanılabilmesi için doğru ve güncel verilere ulaşmanın kritik önemi vurgulanıyor. Uzmanlar, bu sistemle sağlanacak en küçük bir verimlilik artışının dahi ülke ekonomisine milyarlarca liralık ek gelir kazandırabileceği öngörüsünde bulunuyor.
Dijital takip konsepti ilk olarak 2020'de gündeme gelmiş, ancak o dönemdeki projeler tam olarak hayata geçirilememişti. 2024 yılında Savunma Sanayii Başkanlığı ile yapılan işbirliği sayesinde ASELSAN'ın öncülüğünde, zorlu arazi koşullarına dayanıklı prototiplerin geliştirilmesiyle proje somut bir aşamaya ulaştı. GEKİS, biyolojik kimliklendirme, tam güvenlik, salgın hastalıklara hızlı müdahale ve devlet desteklerinin doğru üreticiye ulaştırılması gibi pek çok önemli fonksiyona sahip. Bu sistem, hayvanın doğumundan kesimhaneye kadar olan tüm yaşam döngüsünü dijital bir kayda dönüştürerek şeffaflığı artıracak. Üreticiler ise küpelerin birim maliyeti, devletin sağlayacağı destek oranları ve küçük işletmeler için uygulanacak teşvikler gibi konuları merakla bekliyor. Küresel hayvancılıkta dijital kimliklendirme standartlarının yükseldiği bir dönemde, Türkiye'nin bu alandaki adımı, uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü de artırması bekleniyor.
