Heybeliada Ruhban Okulu'nda Açılış Hazırlıkları Son Aşama
İstanbul'un tarihi dokusuna sahip Heybeliada'da, uzun yıllardır kapalı olan Heybeliada Ruhban Okulu'nun yeniden faaliyete geçirilmesi için yürütülen çalışmalar büyük bir ivme kazandı. Okulun birçok bölümünde restorasyon ve güçlendirme çalışmalarının tamamlanma noktasına geldiği gözlemleniyor. 1971 yılına kadar önemli bir eğitim kurumu olarak hizmet veren okulda, yeniden açılış hazırlıkları tüm hızıyla devam ediyor.
Bu önemli gelişme, uluslararası alanda da yankı bulmuş durumda. Geçtiğimiz yıl Patrikhane lideri Bartholomeos'un Amerika Birleşik Devletleri'ni ziyaretinde dönemin Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede, okulun yeniden açılması konusunun ele alındığı ve Trump'ın bu sürece destek vereceği yönünde açıklamalarda bulunduğu biliniyor. SÖZCÜ'nün edindiği bilgilere göre, yetkililer tarafından okulun bu yılın eylül ayında yeniden eğitime açılmasının hedeflendiği belirtildi. Okulun dış cephesinde devam eden yenileme çalışmaları kapsamında kurulan iskeleler, hummalı bir çalışmanın yürütüldüğüne işaret ediyor.
Şantiye alanında yapılan incelemelerde, restorasyonun pek çok noktasında sona gelindiği görüldü. Okulun bulunduğu sokak ve çevresinde, inşaat malzemeleri, altyapı çalışmaları için gerekli ekipmanlar ve yapı malzemeleri dikkat çekiyor. İş makinelerinin altyapı düzenlemelerini sürdürdüğü, bu esnada bölgenin güvenlik şeritleriyle çevrilerek kontrollü bir alan oluşturulduğu da görülen detaylar arasında yer alıyor. Güvenlik görevlilerine, şantiye alanından görüntü alınmaması yönünde talimat verildiği öğrenildi.
Eğitim-İş Sendikası Başkanı Kadem Özbay, okulun yeniden açılmasına dair bazı değerlendirmelerde bulundu. Anayasa, milli eğitim mevzuatı ve Lozan Antlaşması gibi temel hukuki metinlere atıfta bulunan Özbay, gündemdeki 'butik üniversite' modelinin, mevcut anayasal düzenlemelerin etrafından dolanarak kuruma fiili bir özerklik alanı yaratma çabası olduğunu savundu. Özbay, anayasa ve ilgili yönetmeliklerin esnetilemeyeceğini vurgulayarak, Patrikhane'nin 'yurtdışından öğrenci kabul etme' talebinin, 'ekümeniklik' iddiasına siyasi destek sağlama amacı taşıdığını ve bunun ulusal egemenlik ile hukuk düzenine aykırı bir üstünlük kurma girişimi olduğunu belirtti. Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz ise konuyu jeopolitik bir perspektiften ele aldı. Gürdeniz, okulun açılmasının, Türkiye'nin uluslararası alandaki konumunu etkileyebilecek stratejik bir mesele olduğunu ifade etti. Gürdeniz, Patrikhane'nin Lozan Antlaşması gereği Türkiye hukukuna tabi bir kurum olduğunu hatırlatarak, okulun özel ve özerk bir statüde açılmasının, ileride Patrikhane'nin 'ekümenik' statüsünü kurumsallaştırmak için emsal teşkil edebileceği uyarısında bulundu. Bu durumun, genel jeopolitik dengeler açısından bir 'teslimiyet' anlamına gelebileceğini sözlerine ekledi.
Heybeliada Ruhban Okulu'nun tarihi süreci incelendiğinde, ilk olarak 1844 yılında Fener Rum Patrikhanesi bünyesinde Yüksek Ortodoks Teoloji adıyla eğitim vermeye başladığı görülüyor. 1923'te resmi olarak Heybeliada Ruhban Okulu adını alan kurum, 1951'de yabancı öğrenci kabulüne başladı. Ancak 1964 yılında güvenlik ve siyasi nedenlerle yabancı uyruklu öğrenci kayıtları durduruldu. 1971 yılında ise özel öğretim kurumlarına yönelik yapılan yasal düzenlemeler sonucunda eğitim faaliyetlerine son verildi. Bu uzun aradan sonra, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in Mayıs 2024'te okulu ziyaret ederek yeniden açılma isteğini kişisel olarak dile getirmesi süreci yeniden başlattı. Tarihsel süreçte önemli bir dönüm noktası olarak, 16 Eylül 2025'te Fener Rum Patriği Bartholomeos ve ABD Başkanı Donald Trump arasındaki Beyaz Saray görüşmesinde okulun durumu ele alındı ve Trump'tan destek sözü alındı. Devamında, 25 Eylül 2025'te Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Trump'ın görüşmesinde de bu konu gündeme geldi ve Erdoğan, okulla ilgili üzerlerine düşeni yapmaya hazır olduklarını ifade etti. Son olarak, 16 Haziran 2026'da Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Patrikhane lideri Bartholomeos'u Külliye'de kabul etmesiyle, okulun yeniden açılmasına yönelik süreçler ve mevcut çalışmalar detaylı bir şekilde ele alındı.
Okuldaki restorasyon çalışmalarının aslında 2023 yılında deprem riskine karşı binayı güçlendirmek amacıyla başlatıldığı belirtiliyor. Bu güçlendirme çalışmalarının 2026 yılı eylül ayında tamamlanması hedefleniyordu. Yapılan güncel açıklamalar, bu tarihin korunarak okulun yeniden eğitime açılacağı yönünde. Bu durum, okulun hem tarihi kimliğini koruyarak hem de modern güvenlik standartlarına uygun hale getirilerek geleceğe taşınması amacını güdüyor.
