Hürmüz Boğazı Gerilimi Petrol Fiyatlarını Ateşledi: Yeni Kurallar ve Yasaklar Yükselişi Tetikledi

İran ve Umman'ın stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda düşman olarak tanımladıkları unsurlara yönelik geçiş yasakları ve ihlallere uygulanacak ağır cezalar getiren yeni düzenlemeler teklif etmesi, küresel enerji piyasalarında tansiyonu yükseltti. Bu öneriler, boğazın güvenli geçişine dair endişeleri artırırken, petrol fiyatlarında belirgin bir tırmanışa yol açtı. Cuma günü itibarıyla Brent ham petrol vadeli işlemleri varil başına 84,38 dolara ulaşırken, ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrol vadeli işlemleri ise 78,78 dolara yükseldi. Bu artışlar, bölgedeki jeopolitik risklerin enerji arzı üzerindeki doğrudan etkisini bir kez daha gözler önüne serdi.

Petrol vadeli fiyatlarındaki bu ani yükselişin temelinde, İran'ın şubat ayı sonlarında dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatının yaklaşık beşte birinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı'ndan ABD ve İsrail gemilerinin geçişini yasaklamayı öngören bir kanun tasarısını değerlendirme kararı yatıyor. Bu gelişme, geçtiğimiz perşembe günü petrol fiyatlarında 3 doların üzerinde bir artışa neden olmuştu. Haftanın başlarında çatışmaların sona ermesine yönelik olası çözüm sinyalleriyle düşüş eğilimi gösteren fiyatlar, bu yeni gerilimle birlikte tekrar yukarı yönlü bir ivme kazandı. Gösterge niteliğindeki Brent petrol, temmuz ortasından bu yana ilk kez 80 dolar seviyesinin altına indikten sonra perşembe günü bu kritik eşiğin üzerine çıkmayı başardı. Her iki gösterge petrol türü de haftalık bazda yaklaşık %8'lik bir kayıp yaşama tehlikesiyle karşı karşıya.

Piyasa analistleri, bu hafta yaşanan gelişmelerin, İran ile ABD arasındaki gerilimin henüz tam olarak sona ermediğine işaret ettiğini vurguluyor. Rystad Energy'nin Petrol Emtia Piyasası Başkan Yardımcısı Lin Ye, petrol fiyatlarındaki bu tepkinin doğrudan nedeninin İran'ın Hürmüz Boğazı geçiş şartlarına ilişkin yayımladığı taslak plan olduğunu belirtti. Ye, bu planda ABD ve İsrail gemilerinin yasaklandığını ve 'düşman' olarak kabul edilen diğer ülkelerin geçiş yapmadan önce tazminat ödemesi gerektiğinin şart koşulduğunu ifade etti. Analistlere göre piyasa, mevcut durumda olası bir kötü anlaşma senaryosunu fiyatlamak yerine, bölgedeki akışın tamamen normale dönmesi yerine, yönetilen ve belirli koşullara bağlı bir geçiş koridoru oluşturulacağı beklentisini fiyatlıyor.

İran'daki Fars haber ajansına göre, İran meclis komisyonu, ABD, İsrail ve düşman kabul edilen diğer ülkelerin gemilerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini yasaklayan ve önerilen kısıtlamaları ihlal edenlere, kargo değerinin yüzde 20'sine kadar para cezası kesilmesini içeren ön tasarıyı detaylı bir şekilde inceliyor. Üst düzey bir İranlı yetkiliden alınan bilgilere göre, Tahran yönetimi boğazı kullanan gemilerden kargo bedelinin yüzde 5 ile 7'si arasında değişen oranlarda geçiş ücreti talep etmeyi planlıyor. Umman'ın bu konuda yaklaşık yüzde 3'lük bir ücreti değerlendirdiği belirtilirken, ABD yönetimi ise herhangi bir geçiş ücreti ödenmemesi gerektiğini savunuyor. Sektördeki dört farklı kaynağın aktardığı bilgilere göre, ABD'nin uyguladığı yaptırımlar ve ödemelerle ilgili kısıtlayıcı sigorta maddeleri nedeniyle önerilen bu anlaşmanın pratikte uygulanmasının oldukça zorlu olacağı öngörülüyor. Bu durum, bölgedeki belirsizliği artırıyor ve enerji piyasalarında dalgalanmaların devam etmesine neden oluyor.