Hürmüz Boğazı'ndan Geçişlere Ücretlendirme: İran'dan Küresel Ekonomiyi Etkileyebilecek Hamle
İran Meclisi'nin Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere yönelik yeni bir düzenlemeyi onayladı. Bu düzenleme kapsamında, boğazı kullanan gemilerden çeşitli hizmetler karşılığında ücret alınması öngörülüyor. Komisyon sözcüsü Hasan Kaşkavi tarafından yapılan açıklamaya göre, bu ücretlerin tahsilatında İran riyali veya Tahran yönetiminin belirleyeceği başka bir para birimi kullanılabilecek. Bu gelişme, küresel deniz ticareti ve enerji piyasaları üzerinde önemli etkilere yol açabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.
Komisyonun gündeminde yer alan ve "Hürmüz Boğazı'nın Güvenliğinin ve Kalkınmasının Sağlanmasına Yönelik Stratejik Eylem Planı" adını taşıyan yasa tasarısının görüşmelerine devam edildiği bildirildi. Daha önceki bir toplantıda ertelenen tasarının 3. maddesinin kabul edilmesiyle birlikte, denizcilik operasyonları, çevresel hizmetler, özel durumlarda yakıt ikmali, sigorta işlemleri, güvenlik önlemleri ve boğazda sunulan diğer destekleyici hizmetler için bir ücretlendirme mekanizması oluşturulması kararlaştırıldı. Bu adım, boğazın güvenliğinin sağlanması ve altyapısının geliştirilmesi amacıyla atılmış görünüyor.
Ücretlerin hangi para birimiyle tahsil edileceği konusuna da açıklık getirildi. Kabul edilen maddeye göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş izni verilen gemilerin bağlı olduğu ülkelerden, İran riyali veya Tahran'ın uygun göreceği farklı bir döviz cinsinden ödeme talep edilecek. Tasarıda ayrıca, Hürmüz Boğazı'na kıyısı bulunan devletlerin haklarının göz ardı edilmediği vurgulandı. Uluslararası deniz hukukuna ve ilgili yönetmeliklere uygun hareket edileceği, deniz ulaşımındaki serbestliğin tanınacağı ancak aynı zamanda kıyı ülkelerinin egemenlik haklarına ve güvenlik çıkarlarına saygı gösterileceği ve bu hakların ihlal edilmesinin önüne geçileceği belirtildi. Bu hassasiyet, bölgedeki dengeleri koruma amacı taşıyor.
Hasan Kaşkavi, Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nin kendine has jeopolitik ve hukuki koşullara sahip olduğuna dikkat çekti. Bu bağlamda, Umman'ın 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni onayladığı dönemde yaptığı siyasi bir açıklama hatırlatıldı. Bu açıklamada, sözleşme hükümlerinin Umman'ın ulusal egemenliğini ve güvenliğini tehlikeye atmaması gerektiği vurgulanmıştı. İran'ın bu yaklaşımı, bölgedeki deniz hukuku uygulamalarında kendi ulusal çıkarlarını önceliklendirme eğilimini gösteriyor. İran'da bir yasa tasarısının yasalaşma süreci, ilgili komisyonun onayının ardından Meclis Genel Kurulu'nda oylanması, sonrasında Anayasayı Koruyucular Konseyi'nin denetiminden geçmesi ve nihayetinde Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanmasıyla tamamlanıyor.
