İngiltere'de Mutfak Tutkusu Dev İsraf Krizine Yol Açtı
İngiltere'de son yıllarda sosyal medyanın ve popüler yemek yarışmalarının etkisiyle alevlenen mutfak merakı, beklenmedik bir israf krizini beraberinde getirdi. Ev hanımları ve amatör şefler, televizyon ekranlarında gördükleri kusursuz tatlıları ve ekmekleri yapmaya çalışırken, ortaya çıkan maliyet cep yakıyor. Yapılan araştırmalar, her ay yaklaşık 250 milyon sterlin (güncel kurla yaklaşık 16.5 milyar Türk Lirası) değerinde yenilebilir gıdanın çöpe atıldığını ortaya koyuyor. Bu rakam, İstanbul'da ortalama 6 milyon TL'den satılan 2.758 adet konuta denk geliyor. Gıda israfını önlemeye yönelik çalışmalar yürüten platformlardan biri olan Too Good To Go'nun yayımladığı çarpıcı analiz, bu mutfak tutkusunun ekonomik boyutunu gözler önüne serdi.
Ülke genelinde yetişkin nüfusun yüzde 83'lük gibi büyük bir kesiminin evde kek, pasta veya ekmek gibi unlu mamulleri pişirdiği belirtiliyor. Ancak bu yoğun mutfak aktivitesinin bedeli ağır oluyor. Araştırmaya göre, aylık yaklaşık 237,8 milyon sterlin tutarındaki malzeme doğrudan çöpe gidiyor. Gıdaların çöpe atılmasının temel nedenlerinden biri ise 'sosyal medyada paylaşılabilecek kadar kusursuz görünmemesi' olarak açıklanıyor. Bu durum, sadece bir mutfak atığı değil, aynı zamanda büyük bir ekonomik kayıp anlamına geliyor. Aylık israf edilen 250 milyon sterlinlik meblağın, İngiltere Premier Ligi'nde orta veya alt sıralarda yer alan bir futbol kulübünü tamamen satın almaya ya da iki adet Formula 1 takımının yıllık bütçesini karşılamaya yetecek kadar büyük bir rakam olması dikkat çekiyor.
Televizyonlardaki yemek programları ve sosyal medyadaki mükemmeliyetçi görsellerin, amatör mutfaklardaki savurganlığı körüklediği vurgulanıyor. Araştırma sonuçları, evde unlu mamul hazırlayanların yüzde 67'sinin, pişirme sürecinde bir aksilik yaşandığında veya istenilen görsel estetiğe ulaşılamadığında, ortaya çıkan ürünü doğrudan çöpe attığını gösteriyor. Son bir ay içinde mutfağa girenlerin yaklaşık üçte biri, yani yüzde 30'u en az bir kez 'mutfak felaketi' yaşadığını belirtmiş. Bu başarısız denemelerin her birinde ortalama 9,58 sterlin değerinde kaliteli gıda malzemesinin ziyan olduğu hesaplanıyor. Yenilebilir gıdaların çöpe atılma nedenleri arasında en sık karşılaşılanı, yüzde 35'lik oranla 'yanık' olarak belirtiliyor. Ancak estetik kaygılar nedeniyle en çok çöpe giden lezzetler sıralamasında yüzde 55 ile gösterişli kutlama pastaları başı çekiyor. Pastaları, yüzde 27 ile ev yapımı ekmekler ve yüzde 23 ile bisküviler takip ediyor.
Fenomen yemek yarışmalarının (örneğin The Great British Bake Off) yarattığı hevesle mutfağa girenlerin, ulaşılması güç görsel standartların peşinden koştuğunu belirten uzmanlar, bu durumun yarattığı israfa karşı acil bir bilinçlendirme çağrısı yapıyor. Too Good To Go Genel Müdürü Chelsea Kerr, mutfağın bir rekabet alanı değil, keyifli bir paylaşım alanı olması gerektiğinin altını çizdi. Kerr, "Mutfakta unlu mamul yapmak eğlenmek, yeni şeyler denemek ve sevdiklerimizle paylaşmakla ilgilidir; kusursuz olmakla değil. Biraz fazla pişmiş veya istediğimiz gibi kabarmamış bir kek, televizyon jürisinden tam puan alamayabilir ancak bu, onun çöpe atılması gerektiği anlamına gelmez. İyi yapılmış bir yiyecek, israf edilmek yerine afiyetle tüketilmelidir. Bir kek veya çörek çöpe gitmeden önce, onu yeniden değerlendirmeyi, dondurmayı veya olduğu haliyle keyifle yemeyi düşünebilirsiniz. Kusurlu görünen bir hamur işi bile son derece lezzetli ve değerli olabilir," şeklinde konuştu. Uzmanlar, bu bilinçsizliğin hem bireysel bütçeler hem de ülke ekonomisi üzerinde ciddi olumsuz etkileri olduğunu belirtiyor.
