İran Anlaşması Bitti, Bölgede Gerilim Tırmandı: Petrol Fiyatları Rekor Kırdı
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın, İran ile yapılan nükleer anlaşmanın süresini uzatmayacağını duyurması, Orta Doğu'daki hassas dengeyi yeniden sarstı. Bu kritik açıklama, bölgede yıllardır süregelen gerilimleri daha da alevlendirme potansiyeli taşırken, uluslararası kamuoyunda barışa dair var olan tüm umutları da adeta duman etti. Haziran ayında imzalanan ve Tahran ile Washington arasında 60 günlük bir süre tanınan anlaşmanın sonuna gelindiği, Trump'ın gazetecilerin sorularına verdiği "Hayır" yanıtıyla net bir şekilde ortaya kondu. İki liderin ve iş dünyası temsilcilerinin katılımıyla Versailles Sarayı'nda gerçekleşen imza töreninin ardından, anlaşmanın artık geçerliliğini yitirdiği her iki tarafça da teyit edildi.
Bu siyasi çalkantının hemen ardından, Basra Körfezi'nde yaşanan ve bir ticaret gemisinin hedef alındığı saldırı, durumu daha da tehlikeli bir boyuta taşıdı. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Birimi'nin bildirdiğine göre, boğazdan çıkış yapmakta olan kimliği belirsiz bir gemi, tanımlanamayan bir mühimmatla vuruldu. Saldırıda bir kişinin yaşamını yitirdiği ve geminin makine bölümünde ciddi hasar meydana geldiği rapor edildi. Tarihi boyunca dünya petrol ve gaz ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği bu stratejik su yolunun yeniden güvenli hale gelme ihtimalinin zayıflamasıyla birlikte, enerji piyasalarında da büyük hareketlilik yaşandı. Brent ham petrolünün varil fiyatı, Temmuz sonundan bu yana görülen en yüksek seviyelere çıkarak 91 doların üzerine tırmanırken, Batı Teksas türü ham petrolün fiyatı da 85 dolar civarında seyretmeye başladı.
Donald Trump'ın İran'ın nükleer kapasitesine yönelik eleştirileri ve bu konudaki ilerleme sağlanamaması, gerilimin ana nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor. Şubat ayı sonlarından bu yana nükleer programı hedef alan Trump, İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını, ABD'nin bölgedeki üstünlüğünü pekiştirmek ve su yolunu tamamen kontrol altına almak için bir gerekçe olarak kullanıyor. Bu durum, boğazdaki geçişlerin kendileri tarafından yönetildiğini savunan İranlı yetkililerin açıklamalarıyla çelişiyor. Amerika'da yaklaşan ara seçimler öncesinde, mevcut yönetim, savaş senaryolarından kaçış yolları ararken, Hazine Bakanı Scott Bessent, Tahran'a yönelik daha önce eşi benzeri görülmemiş ekonomik yaptırımlar hazırladıklarını müjdeledi. Bu yeni yaptırımların, İran ekonomisi üzerinde ciddi baskı oluşturması bekleniyor.
ABD'nin resmi askeri müttefiki olmamakla birlikte yakın güvenlik ortağı konumunda bulunan Umman, Basra Körfezi'nin yönetim biçimi konusunda İran ile temaslarını sürdürüyor. Ancak ABD, bu diplomatik süreçlerin dışında tutuluyor. Daha önce Mayıs ayında benzer bir tehditte bulunan Trump, Fox News'e verdiği bir mülakatta, Umman'ın sürece engel olması durumunda bölgeyi bombalayacakları yönünde sert ifadeler kullandı. Enerji Bakanı Chris Wright ise, ABD ordusunun bölgeden günde 8 ila 9 milyon varil petrol taşıdığını, buna karşılık İran'ın petrol ihracatının sıfıra indiğini iddia etti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise, güvenlik endişeleri ve "yıkıcı unsurların" engelleme çabaları nedeniyle nihai bir anlaşmaya varılamadığını belirterek, ABD'nin deniz ablukasını kaldırması gerektiğini vurguladı. Trump'ın Devrim Muhafızları Ordusu yetkilileriyle kapalı kapılar ardında görüşmeler yapıldığı yönündeki iddiası ise İran resmi haber ajansı tarafından "hayal ürünü" olarak nitelendirilerek yalanlandı.
