İran'a Büyük Finansal Hamle: 400 Milyar Dolarlık Varlıklar Serbest Kalıyor
Amerika Birleşik Devletleri, İran ile tansiyonu düşürme ve devam eden nükleer müzakereler çerçevesinde, Tahran'a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması yönünde önemli bir adım atmaya hazırlanıyor. Bu kapsamda, Katar ile işbirliği içinde, İran'ın yaklaşık 100 milyar dolarlık mali varlığının erişilebilir hale getirilmesi planlanıyor. Bu süreç, ilk aşamada 6 milyar dolarlık bir kısmın İran'a transfer edilmesiyle başlayacak. Anlaşmanın imzalanmasını takiben 60 günlük bir geçiş döneminde ise bu rakamın 24 milyar dolara yükselmesi öngörülüyor.
Bu finansal hamle ile birlikte, İran'ın daha önce dondurulmuş bulunan 300 milyar dolarlık fonlarına ek olarak, bu yeni açılacak kaynaklarla birlikte toplamda 400 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Bu varlıkların önemli bir bölümünün, uluslararası yaptırımlar nedeniyle Çin, Hindistan, Irak ve Katar gibi ülkelerde tutulan petrol satış gelirlerinden oluştuğu belirtiliyor. Katar'ın, bu fonların serbest bırakılması sürecinde aracı rol üstleneceği ve İran Merkez Bankası'nın talep ettiği gıda, ilaç ve diğer temel insani yardım malzemelerinin satın alınması için kullanılacak paranın bu kaynaklardan çekilmesine olanak tanıyacağı ifade ediliyor.
Bu önemli diplomatik ve finansal gelişmenin temelleri, İran Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bagır Galibaf'ın Mayıs ayı sonlarında Doha'ya gerçekleştirdiği ziyaret sırasında atılmıştı. Henüz İran tarafından resmi onay almamış olsa da, bu formülün Washington'ın önümüzdeki iki ay içinde yürütülecek nükleer müzakerelerde Tahran'a sunacağı teklifler arasında yer aldığı konuşuluyor. Taraflar arasındaki görüşmelerin, Hürmüz Boğazı'nın yeniden güvenli hale getirilmesi ve bölgedeki gerilimin azaltılması gibi daha geniş stratejik hedefleri de kapsadığı düşünülüyor.
Ancak, Amerika Birleşik Devletleri iç siyasetinde bu anlaşma önemli tartışmalara neden olmuş durumda. Anlaşmanın, İran'ın nükleer programında henüz somut tavizler vermeden önemli bir finansal kazanç elde etmesine yol açtığı yönünde eleştiriler bulunuyor. Buna karşılık, bazı yetkililer Hürmüz Boğazı'ndaki ticari akışın rahatlamasının küresel ekonomi üzerindeki baskıyı azaltacağını ve potansiyel çatışmaları önleyeceğini savunuyor. Daha önceki dönemlerde, 2023'te Biden yönetimi tarafından Güney Kore'deki 6 milyar dolarlık İran petrol gelirinin mahkum takası amacıyla Katar'a aktarılmasına izin verilmiş, ancak daha sonraki gelişmeler nedeniyle bu fonlar dondurulmuştu. Mevcut analistler, İran ekonomisinin toparlanması için bu tür geniş yaptırım muafiyetlerinin şart olduğunu vurgularken, üst düzey ABD'li yetkililer ise İran'ın uranyum zenginleştirme gibi konularda yapıcı adımlar atması durumunda fonlara erişimin kolaylaşacağını belirtiyor.
