İran'dan ABD'ye Hürmüz Boğazı Açıklığı Teklifi: 7 Günlük Süre

İran'ın, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini yeniden canlandırmak ve ABD ile kapsamlı müzakereleri başlatmak amacıyla Washington yönetimine yeni bir öneride bulunduğu bildirildi. Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif'in üst düzey danışmanlarından Abbas Arakçi, yaptığı açıklamalarda, İran'ın sunduğu şartların karşılanması durumunda, kritik su yolunun yedi günlük bir zaman dilimi içinde uluslararası deniz trafiğine açılabileceğini ifade etti.

Arakçi, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları vesilesiyle New York'ta bulunduğu esnada, gazeteciler ve akademisyenlerden oluşan bir gruba hitaben yaptığı konuşmada, ülkesinin arabulucular vasıtasıyla ABD hükümetine sunduğu yol haritasını detaylandırdı. Bu planın, belirli koşulların yerine getirilmesi halinde Hürmüz Boğazı'nın bir hafta içinde yeniden işler hale gelmesini ve İran ile ABD arasında nihai bir çözüme yönelik müzakerelerin yeniden başlamasını öngördüğünü kaydetti. Bu öneri, daha önce varılan ve ancak tam olarak uygulanamayan bir mutabakat zaptına dayanıyor.

Daha önce nisan ayında ateşkes ilan edilmesinin ardından, haziran ayında ABD ve İran arasında bir anlaşma taslağı üzerinde mutabık kalınmış, ancak bu anlaşma tam olarak hayata geçirilememişti. Bu taslak, 60 günlük bir süre zarfında ABD'nin İran petrol ihracatına yönelik muafiyetler tanımasını, İran ile ABD'nin kalıcı bir anlaşma şartlarını görüşmesini ve bu süreçte Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığının savaş öncesi seviyelerine kademeli olarak dönmesini amaçlıyordu. Anlaşma ayrıca, İsrail'in Lübnan'daki askeri operasyonlarını durdurmasını ve İran ile Umman'ın boğazdaki deniz trafiğinin gelecekteki yönetimini birlikte belirlemesini de içeriyordu. Ancak, İran'ın izinsiz rota kullandığı gerekçesiyle gemilere müdahale etmesi üzerine temmuz ayı başlarında bu süreç sekteye uğramıştı.

İranlı yetkililer, ABD yönetiminin, hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat siyasetçilerce eleştirilen bu mutabakat zaptına geri dönme konusunda isteksiz olduğunu ve bunun yerine sadece boğazı değil, İran'ın nükleer programını da içine alan daha geniş kapsamlı bir anlaşma için baskı yaptığını belirtiyor. Bu bağlamda, Arakçi, Tahran'ın bu yeni teklif üzerinden bir anlaşmaya varmak için bir aceleciliği olmadığını vurguladı. Planın net olduğunu ve ABD yönetiminin kabul etmesi halinde, teklifin onaylandığı tarihten itibaren ertesi gün takvimin işlemeye başlayıp yedi gün sonra boğazın açılabileceğini sözlerine ekledi. Beyaz Saray'dan bir yetkili ise İran'ın teklifi hakkında doğrudan yorum yapmaktan kaçınırken, ABD ve İran'ın arabulucular aracılığıyla yapıcı görüşmeler yürüttüğünü doğruladı. Yetkili, ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol gücü nedeniyle bir acelecilikleri olmadığını, zira boğazdan günde milyonlarca varil petrol geçtiğini belirtti.