İspanya'da Milyonlarca Dolarlık Kuş Projesi Hüsranla Sonuçlandı

İspanya'da, nesli tehlike altındaki Kantabria orman tavuklarının (Lagopus muta pyrenaica) popülasyonunu artırmayı hedefleyen devasa bir koruma projesi, beklenmedik ve üzücü bir sonuçla karşılaştı. Yaklaşık 5.8 milyon dolarlık devasa bir bütçeyle hayata geçirilen proje kapsamında doğaya salınan otuz adet genç orman tavuğundan yalnızca birinin, altı aylık takip süresinin sonunda hayatta kalabildiği ortaya çıktı. Bu durum, hem harcanan milyonlarca dolar hem de koruma altına alınması hedeflenen türün geleceği açısından ciddi endişelere yol açtı.

Castilla y León Hükümeti'nin öncülüğünde yürütülen bu önemli proje, Valsemana Üretim Merkezi'nde titizlikle yetiştirilen genç orman tavuklarının, Alto Sil Özel Koruma Alanı'nın doğal ortamına uyum sağlamasını amaçlıyordu. İlk aşamada, doğaya salınacak kuşlar, dağlık arazi ve vahşi yaşam koşullarına alıştırılmak üzere özel olarak tasarlanmış kafeslerde tutuldu. Ancak bu hazırlık süreci bile talihsiz bir kayıpla başladı; bir kuş, adaptasyon sürecinde yaşamını yitirdi. Sonrasında kalan 29 kuş, kademeli olarak özgürlüğe bırakıldı. Bu ilk deneme, projenin ilerleyen safhaları için bir uyarı niteliği taşıyordu.

Altı ay boyunca süren detaylı saha araştırmaları, GPS ve radyo sinyalleri aracılığıyla gerçekleştirildi. Bu izleme çalışmaları sonucunda, doğaya salınan kuşların büyük çoğunluğunun vahşi doğanın acımasız koşulları ve yırtıcı hayvanlar karşısında hayatta kalamadığı anlaşıldı. Teknik raporlar, tespit edilebilen ölümlerin en büyük nedeninin tilkiler olduğunu gösterdi; bu hayvanlar tam 12 kuşun ölümünden sorumlu tutuldu. Yırtıcı kuşlar ise 6 kuşun hayatına son verirken, sansarlar da 4 kuşun ölümüne neden oldu. Ne yazık ki, bazı vakalarda kesin ölüm nedenini belirlemek mümkün olmadı. Bilim insanları, yapay ortamlarda büyüyen kuşların, vahşi doğada hayatta kalmak için gereken temel içgüdülerden yoksun olmasının, örneğin saklanma, tüneme ve tehlikelerden kaçınma gibi becerilerinin yetersiz kalmasının bu başarısızlıkta önemli bir etken olduğunu vurguladılar. Ayrıca, adaptasyon sürecinde yaşanan stres ve ortaya çıkan enfeksiyonların da kuşların ölüm oranını artırdığına dikkat çekildi.

Projenin şu anki durumuna bakıldığında, hayatta kalan tek kuşun bir dişi orman tavuğu olduğu ve bu kuşun salım bölgesindeki yaşam alanını aktif olarak kullandığı gözlemleniyor. Kuşun uçuş yeteneğinin iyi durumda olduğu ve türün diğer bireylerinin üreme dönemlerinde toplandığı alanları ziyaret ettiği belirtiliyor. Uzmanlar, bu tek canlının davranışsal verilerini gelecekteki çalışmalar için yakından incelemeye devam edeceklerini bildirdiler. İspanya Ekolojik Dönüşüm ve Demografik Mücadele Bakanlığı'nın verilerine göre, Avrupa Birliği'nin LIFE programı tarafından da desteklenen Kantabria orman tavuğu popülasyonu, 2019'da yaklaşık 191 bireyden 2024'te 209 bireye yükselmişti. Ancak bu son proje, popülasyon artışına beklenen katkıyı sağlayamadı. Proje ekibi, bu ilk denemenin daha büyük çaplı salım operasyonlarından önce bir pilot çalışma niteliği taşıdığını belirtti. Gelecek dönem planlarında, kafes tasarımlarının iyileştirilmesi, yırtıcılara karşı daha etkili savunma stratejilerinin geliştirilmesi, kuşların tüneme alanlarının yükseltilmesi ve salım zamanlamalarının optimize edilmesi gibi önemli teknik güncellemelerin yapılacağı ifade edildi. Bu kapsamlı revizyonların, türün korunması ve popülasyonunun sürdürülebilir bir şekilde artırılması hedefine ulaşmada kritik rol oynaması bekleniyor.