Isparta'da 113 Yıllık Gizem Çözüldü: Tapınak Hangi Tanrıçaya Ait?
Isparta'nın Yalvaç ilçesinde, 1600 rakımlı Gemen Dağı'nın zirvesinde yer alan ve 113 yıl önce keşfedilen kutsal alanla ilgili önemli bir gelişme yaşandı. 1912-1913 yıllarında yapılan ilk kazılarda bir tapınak olduğu düşünülen yapının, hangi tanrıya adanmış olduğu konusundaki belirsizlik giderildi. Dönemin araştırmacılarının, antik Yunan mitolojisindeki bereket tanrıçası Demeter'e ait olabileceği yönündeki varsayımları, güncel arkeolojik çalışmalarla aydınlatıldı.
Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Mehmet Özhanlı başkanlığında sürdürülen kazı çalışmaları ve elde edilen buluntular üzerinde yapılan detaylı incelemeler neticesinde, 113 yıl önce gün yüzüne çıkarılan bu önemli yapının gizemi çözüldü. Yapılan bilimsel değerlendirmeler sonucunda, tapınağın aslında Anadolu'nun köklü tanrıçalarından biri olan Hekate'ye ait olduğu kesin olarak belgelendi. Bu keşif, bölgenin antik dönemdeki dini ve kültürel yapısına dair önemli bilgiler sunuyor.
18 yıldır Gemen Dağı ve çevresindeki kazı çalışmalarını yöneten Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, bu seneki en dikkat çekici bulgunun, kayanın hemen önüne inşa edilmiş küçük tapınak olduğunu belirtti. Özhanlı, "Bu alan 1912-13 yıllarında kazılmıştı ve 'Demeter Tapınağı' olarak adlandırılmıştı. Demeter, Yunan mitolojisinde önemli bir tanrıçadır. Ancak bizim yürüttüğümüz kapsamlı araştırmalar ve önceki kazılarda elde edilen bulgular, buranın aslında Anadolu'nun yerel tanrıçası Hekate'ye ait bir tapınak olduğunu kanıtlıyor. Zira Hekate'nin çeşitli figürleri ve kabartmaları da bölgede ele geçirilmişti. Özellikle Ay Tanrısı Men ile kurulan bağlantı, buranın Hekate Tapınağı olduğu tezini güçlendiriyor" ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Özhanlı, Hekate'nin betimlemeleri hakkında da önemli bilgiler verdi. Tanrıçanın genellikle yere, göğe ve denize hükmeden, üç bedene ve üç başa sahip 'triformis' formunda tasvir edildiğini belirten Özhanlı, başlığında hilal bulunan yüksek bir polosu olduğunu söyledi. Hekate'nin, Men ile olan ilişkisi bağlamında hem Ay'ı hem de Ay'ın karanlık yüzünü, yani ölümü ve öteki dünyayı temsil ettiğini vurgulayan Özhanlı, "Bu nedenle oldukça önemli bir figür. Ay Tanrısı Men'in kutsal alanında Hekate'nin bulunması, Demeter ile olabilecek bir bağlantıdan çok daha mantıklı. Çünkü Ay Tanrısı'nın Demeter ile doğrudan bir ilişkisi bulunmuyor. Bu bulgular ışığında, buranın Anadolu'nun en eski tanrıçalarından birine ait bir tapınak olduğu kesinleşmiştir" şeklinde konuştu. Bu yeni bulgu, bölgenin antik çağdaki inanç sistemlerinin anlaşılmasına ışık tutuyor.
