İsrail ve Suriye, Hava Üssü Saldırısı Sonrası İlk Kez Görüşme Masasında
Suriye'de devam eden geçiş dönemi yönetiminin Dışişleri Bakanı Esad Şeybani, İsrail'in önde gelen dış istihbarat teşkilatı Mossad'ın Başkanı Roman Gofman ile Ürdün'de kritik bir görüşme gerçekleştirdi. Amerika Birleşik Devletleri'nin arabuluculuğu üstlendiği bu önemli temas, iki ülke arasındaki uzun süredir devam eden gerilimin azaltılması ve bölgede istikrarın sağlanması hedeflenerek gerçekleştirildi. Görüşmelerin ana gündem maddesini, Suriye topraklarına yönelik İsrail saldırılarının sonlandırılması ve genel bölgesel tansiyonun düşürülmesi için pratik çözüm mekanizmalarının oluşturulması oluşturdu.
Suriye'nin resmi haber ajansı SANA, Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani'nin Ürdün'de Mossad Başkanı Roman Gofman ile bir araya geldiği bilgisini kamuoyuyla paylaştı. 23 Ağustos Pazar günü gerçekleşen bu üst düzey toplantıda, Suriye heyetinde Genel İstihbarat Başkanı ve Askeri İstihbarat Başkanı gibi önemli isimler yer alırken, İsrail tarafını da üst düzey yetkililerden oluşan bir heyet temsil etti. Amerika Birleşik Devletleri merkezli Axios haber sitesi ve İsrail'deki çeşitli basın organlarında da yer alan bu temasın, iki ülke arasındaki mevcut gerilimi azaltmaya yönelik önemli bir adım olduğu belirtildi.
SANA'nın Suriye Dışişleri Bakanlığı'ndan ismini vermek istemeyen diplomatik bir kaynağa dayandırdığı habere göre, toplantıda Suriye'deki İsrail operasyonlarının, keyfi gözaltıların ve hedef alınan saldırıların derhal durdurulması için atılması gereken adımlar detaylı bir şekilde masaya yatırıldı. Suriye tarafı, görüşmelerde ülkesinin ulusal ordusunu yeniden yapılandırma, kapasitesini geliştirme ve ulusal çıkarları doğrultusunda stratejik ittifaklar kurma hakkını ısrarla vurguladı. Bu hakları sınırlayacak veya engelleyecek her türlü uluslararası düzenlemeyi kesinlikle kabul etmeyeceklerini bildirdiler. Ayrıca, Suriye'nin toprak bütünlüğünün ve istikrarının korunmasının bölgesel güvenlik açısından taşıdığı önem, Türkiye ile İsrail arasındaki mevcut gerilimin Suriye topraklarına olumsuz yansımaması gerektiği konuları da görüşmede öne çıkarıldı.
Şam yönetimi, bu görüşmeden kısa bir süre önce, 22 Ağustos'ta başkentin güneybatısında yer alan Beyt Jinn köyünde sivil bir araca yönelik gerçekleştirilen ve bazı vatandaşların yaralanmasıyla sonuçlanan İsrail saldırısını, ulusal egemenliğin ciddi bir ihlali olarak sert bir dille kınamıştı. Buna karşılık İsrail ordusu, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, kendi askerleri için yakın tehdit oluşturan bir hedefi vurduğunu iddia ederek saldırıyı savundu. Bu karşılıklı açıklamalar, bölgedeki hassas durumu ve iki ülke arasındaki güvensizliği bir kez daha gözler önüne serdi.
Dışişleri Bakanı Esad Şeybani, daha sonra Reuters haber ajansına verdiği özel bir röportajda, İsrail'in Suriye topraklarından tamamen çekilmesini öngören güvenlik anlaşması müzakerelerinin yakın zamanda yeniden başlatılmasını beklediğini ifade etti. Şam yönetiminin en öncelikli talebinin İsrail'in Suriye'ye yönelik saldırılarını tamamen durdurmak olduğunu belirten Şeybani, karşılıklı güveni artırıcı somut adımların atılmasının kaçınılmaz olduğunu vurguladı. ABD arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerin bir yıldan uzun süredir devam ettiğini ve bu yılın başlarında kağıt üzerinde neredeyse tam bir mutabakata varıldığını hatırlatan Şeybani, ancak İsrail'in sergilediği tutum nedeniyle gerçek bir anlaşma iradesinin olmadığını gözlemlediklerini dile getirdi. Taslak anlaşmanın, İsrail'in saldırılarının sona erdirilmesi, Beşar Esad'ın iktidara gelmesinden sonra ele geçirilen bölgelerden İsrail'in çekilmesi ve sınır hattında Birleşmiş Milletler tampon bölgesi gibi çeşitli güvenlik düzenlemelerinin oluşturulmasını içerdiği belirtildi.
Bu diplomatik temasların arifesinde, 18 Ağustos tarihinde İsrail'in, Türkiye sınırına yakın bir noktada bulunan Ebu Zuhur hava üssüne düzenlediği hava saldırısı, bölgedeki gerilimi önemli ölçüde tırmandırmıştı. İsrail, bu saldırıyı, söz konusu üsse Türk askeri personelinin yerleştirilmesi planına karşı bir önlem olarak gerekçelendirmeye çalışmıştı. Ancak bu iddia, Ankara tarafından kesin bir dille yalanlanmıştı. Saldırının ardından iki ülke arasındaki resmi iletişimin kesildiğini aktaran Şeybani, ABD'nin bu süreçte taraflar arasında bir çatışmayı önleyici mekanizma kurulması yönünde çaba gösterdiğini belirtti. Henüz bu konuda bir anlaşmaya varılmadığını ifade eden Şeybani, özellikle Suriye'nin güvenliğini sürekli olarak tehdit eden bir ülkeyle temas halinde olmanın gerekliliğine inandıklarını, ancak bu temasların somut sonuçlar doğurmaması halinde anlamsız hale geleceğini söyledi. Şeybani, mevcut durumda İsrail'e yönelik bir güvenlerinin bulunmadığını açıkça ifade etti. Ayrıca, Suriye'nin askeri eğitim ve iş birliği konusunda Türkiye, Ürdün ve Suudi Arabistan gibi ülkelerden önemli destekler aldığını ve ordunun yeniden yapılanması sürecindeki Türkiye'nin desteğinden vazgeçmeyeceklerini sözlerine ekledi.
