İstanbul'da 5 Km'lik Tramvay Hattı İhalesi Tartışma Yarattı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından İstanbul'da hayata geçirilmesi planlanan yeni bir raylı sistem hattı, ihale süreci ve maliyetiyle dikkatleri üzerine çekti. Üsküdar ve Ümraniye ilçelerini kapsayacak olan Yavuztürk-Kazımkarabekir-Topağacı-Ümraniye Spor Köyü Raylı Sistem Hattı için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci başlatıldı. Yaklaşık 5 kilometrelik bir uzunluğa ve 4 adet istasyona sahip olacak bu projenin toplam maliyetinin 21.5 milyar lira olarak belirlenmesi, kilometre başına düşen maliyetin yaklaşık 4.3 milyar liraya ulaşması, projenin finansal boyutunu gözler önüne seriyor. Projenin resmi ÇED başvurusunda belirtilen bu rakamlar, hattın inşaatının bir kısmının yer altından geçeceği bilgisini de içeriyor. Ayrıca, proje kapsamında özel mülkiyetler ve kamuya ait taşınmazların kamulaştırılması için 200 milyon liralık bir bütçe ayrılması öngörülüyor.

Belirtilen 5 kilometrelik tramvay hattı projesinin ihale süreci, kamuoyunda önemli tartışmalara yol açtı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından 27 Ekim 2025 tarihinde gerçekleştirilen ihale, 30 milyar 51 milyon liralık rekor bir bedelle Çelikler Taahhüt İnşaat, Fernas İnşaat ve Güryapı Restorasyon İş Ortaklığı'na teklif edildi. Bu ihale bedelinin, projenin başlangıçta öngörülen maliyetinden önemli ölçüde yüksek olması dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı'nda da yer alan proje için 2029 yılına kadar tamamlanması planlanırken, bu programa göre projenin toplam bütçesinin 42 milyar 601 milyon 966 bin liraya ulaşacağı hesaplanıyor. İhale sürecinde, özellikle olağanüstü durumlar için uygulanan pazarlık usulünün tercih edilmesi, şeffaflık ve adalet ilkeleri açısından eleştirilere neden oldu.

İhaleye katılan ortak girişim şirketlerinin geçmişleri ve bağlantıları da kamuoyunda geniş yankı buldu. Fernas İnşaat firmasının, Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) Batman Milletvekili Ferhat Nasıroğlu'na ait olması, Güryapı Restorasyon'un sahibi Hasan Gürsoy'un Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın lise arkadaşı olarak bilinmesi ve Çelikler Holding'in de iktidara yakınlığıyla tanınması, ihalenin siyasi bağlantılar üzerinden şekillendiği yönündeki iddiaları güçlendiriyor. Bu üç şirketin son yıllarda devlet ihalelerinden aldıkları yüksek tutarlı projelerle ön plana çıkması, benzer tartışmaların daha önce de yaşandığına işaret ediyor. Bu durum, kamu kaynaklarının kullanımında şeffaflık ve rekabetçi bir ihalecilik anlayışının önemini bir kez daha gündeme getiriyor.

Diğer yandan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından planlanan ve kentin ulaşım sorunlarına çözüm getirmesi beklenen çeşitli metro ve tramvay projelerinin ise Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı'na dahil edilmediği için yıllardır bekletildiği belirtiliyor. Sefaköy-Beylikdüzü-TÜYAP Metro Hattı (18.5 km, 10 istasyon) için yapılan 9 başvuru reddedilirken, İBB 10. başvurusunu hazırlıyor. Yenidoğan-Söğütlüçeşme Metro Hattı (6.7 km, 5 istasyon) için 2017'de yapılan ihale sonrası 6 kez yatırım programı başvurusu yapılmış ancak sonuç alınamamış, bu durum dış finansman bulmayı da zorlaştırmış durumda. Eyüpsultan-Bayrampaşa Tramvay Hattı, bakanlığın teknik onayını almasına rağmen yatırım programına alınamamış ve İBB projeyi kendi öz kaynaklarıyla başlatmak zorunda kalmış. Üsküdar-Kadıköy-Maltepe Tramvay Hattı (21 km, 33 durak) için 2024'te onay çıkmasına rağmen 8 milyar liralık maliyet öngörülen proje, 4 başvuruya rağmen yatırım programına dahil edilmemiş. Bu durum, İBB'nin devraldığı projelerin hayata geçirilmesinde karşılaştığı bürokratik engelleri ve merkezi hükümetle yaşanan koordinasyon sorunlarını gözler önüne seriyor.