İsveç'te Nehir Ekosistemini Kurtarmak İçin Helikopterle 180 Ton Kum Bırakıldı

İsveç'in kuzey kesimlerinde, insan kaynaklı tahribatın izlerini silmek ve bozulan doğal dengeyi yeniden kurmak amacıyla sıra dışı bir çevre restorasyon projesi hayata geçirildi. Kutup Dairesi'nin yaklaşık 45 kilometre güneyinde yer alan Abramsån Nehri'nin ekosistemini iyileştirmek için havadan tonlarca kum ve çakıl takviyesi yapıldı. Bu kapsamlı çalışma, kereste taşımacılığı gibi faaliyetlerin nehir yatağında yarattığı olumsuz etkileri tersine çevirmeyi hedefliyor.

Abramsån Nehri'nde uzun yıllar boyunca süregelen kereste taşımacılığı, nehrin doğal yapısını ciddi şekilde değiştirmişti. 1880'li yıllardan itibaren başlayan bu faaliyetler kapsamında, nehir akışını yavaşlatması gereken doğal unsurlar, yani büyük taşlar, çakıllar ve kurumuş ağaçlar, nehir yatağından temizlenmişti. Nehir yatağının düzleştirilerek kütüklerin daha hızlı taşınmasının sağlanması, nehrin doğal kanal yapısını bozarak ekolojik çeşitliliğin kaybolmasına yol açtı. Bu durum, sucul canlıların yaşam alanlarını daraltırken, nehir tabanında birikmesi gereken ince tortunun akıntı ile sürüklenerek habitat çeşitliliğinin azalmasına neden oldu. Balıkların üreme alanları, su böceklerinin ve tatlı su midyelerinin yaşam koşulları bu süreçten olumsuz etkilendi.

Bu tarihsel zararı telafi etmek amacıyla 2023 yılında başlatılan ve çok yıllı olarak planlanan restorasyon projesi, doğanın kendi kendini iyileştirme potansiyelini desteklemeyi amaçlıyor. Projenin en dikkat çekici aşamalarından biri, helikopterler aracılığıyla 180 ton ağırlığındaki kum ve çakıl malzemesinin nehir yatağına bırakılması oldu. Bu malzeme, tek bir noktaya yığılmak yerine nehrin farklı bölgelerine dengeli bir şekilde dağıtıldı. Amaç, insan faaliyetleri öncesindeki doğal nehirlerde görülen, büyük taşların arasındaki boşlukları ve oyukları doldurarak sucul yaşam için elverişli bir fiziksel altyapı oluşturmaktı.

Norveç Doğa Araştırma Enstitüsü'nden araştırmacı Vebjørn Kveberg Opsanger, bu tür bir tortu takviyesinin özellikle dipte yaşayan canlılar (bentik fauna) için hayati önem taşıdığını vurguladı. Yeniden canlanacak olan sucul türlerin, aynı zamanda nehir suyunun doğal yollarla temizlenmesine de katkıda bulunacağı öngörülüyor. Bu operasyon, aynı zamanda bilimsel bir deney niteliği taşıyor. Malzemenin nehre bırakılmasından önce tabandan alınan numunelerle mevcut canlı popülasyonunun durumu kayıt altına alındı. Proje kapsamında bilimsel izleme çalışmaları 2025 ve 2026 yıllarında da devam edecek. Kum ve çakıl eklenmemiş bir başka nehir bölümü ise kontrol alanı olarak belirlenerek, iyileşmenin sadece tortu takviyesinden mi yoksa diğer düzenlemelerden mi kaynaklandığını anlamak için karşılaştırmalı analizler yapılacak. Proje olumlu sonuçlanırsa, bu yenilikçi havadan restorasyon tekniğinin nehrin diğer kısımlarında da uygulanması planlanıyor.