İTO'nun Enflasyon Hesabında Metodolojik Hata İddiası: Gerçeklikten Uzak Veriler Mi?

İstanbul Ticaret Odası (İTO) tarafından açıklanan ağustos ayı enflasyon rakamları, hesaplama yöntemindeki olası bir sapma nedeniyle tartışma konusu oldu. Gazeteci Alaattin Aktaş tarafından yapılan bir inceleme, İTO'nun Ücretliler Geçinme Endeksi'ni hesaplarken standart enflasyon muhasebe prensiplerinden uzaklaştığını ve bu durumun ortaya çıkan verilerin gerçek ekonomik durumu tam olarak yansıtmadığı endişesini doğurduğunu ortaya koydu. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) tüketici fiyat sepetindeki kalemlerin güncel listesini kamuoyuyla paylaşmama eğilimini sürdürdüğü bir dönemde, İTO'nun enflasyon hesaplama yöntemindeki bu iddia edilen tutarsızlık, genel güvenilirlik sorununu daha da derinleştiriyor.

Aktaş'ın analizine göre, İTO'nun enflasyon endeksini oluştururken ay içindeki ortalama fiyat değişimlerini değil, yalnızca ilgili ayın son günündeki fiyatları esas aldığı belirtiliyor. Enflasyon hesaplamalarında genel kabul gören ve uluslararası standartlara uygun olan yöntem, fiyat değişimlerinin ay boyunca kaydedilen ortalama değerler üzerinden takip edilmesidir. Bu standart yaklaşım, ay içindeki ani fiyat artışlarının veya düşüşlerinin endekse daha dengeli bir şekilde yansımasını sağlar. Ancak, İTO'nun kullandığı iddia edilen bu farklı metot, ay içinde meydana gelen önemli fiyat hareketlerinin endekse tam olarak entegre olmasını engelleyerek, açıklanan rakamların sahadaki gerçek fiyat oluşumlarından farklılaşmasına neden olabileceği ifade ediliyor.

Bu metodolojik farklılığın etkileri özellikle ağustos ayında motorin fiyatlarındaki değişimde belirgin bir şekilde gözlemlendi. İTO'nun raporuna göre, ağustos ayında motorin fiyatlarında ay sonu itibarıyla yüzde 4,3'lük bir düşüş kaydedilmiş gibi görünüyor. Ancak, enflasyon hesaplamaları için temel alınması gereken ve ay boyunca yaşanan fiyat değişimlerinin ortalamasını temsil eden rakamlara bakıldığında, motorin fiyatlarında ağustos ayı genelinde yüzde 11,7 gibi oldukça önemli bir artış yaşandığı görülüyor. Aktaş, bu akaryakıt örneğinin yanı sıra, benzer hesaplama farklılıklarının sepetin diğer pek çok ürün ve hizmet kaleminde de geçerli olabileceğini, bu durumun da açıklanan genel enflasyon oranının, vatandaşların günlük yaşamında hissettiği pahalılığın oldukça altında kalmasına yol açtığını vurguluyor.

TÜİK'in yargı kararlarına karşın fiyat sepeti içeriğini şeffaf bir şekilde kamuoyu ile paylaşmaması konusundaki eleştirilerin devam ederken, şimdi de İTO'nun enflasyon hesaplama yöntemindeki bu iddia edilen tutarsızlık, ekonomik verilerin güvenilirliği üzerindeki soru işaretlerini artırıyor. Vatandaşların ve ekonomistlerin, enflasyon verilerinin gerçek ekonomik koşulları doğru bir şekilde yansıtıp yansıtmadığı konusundaki şüpheleri, bu tür metodolojik tartışmalarla daha da güçleniyor. Ekonomik kararlar alınırken temel alınan bu verilerin doğruluğu ve şeffaflığı, hem bireysel planlamalar hem de makroekonomik politikalar açısından büyük önem taşıyor.