Küresel Piyasalar Yapay Zeka ve Jeopolitik Endişelerle Dalgalanıyor
Küresel finans piyasaları, yeni haftaya hem teknolojik gelişmelerden kaynaklanan endişeler hem de uluslararası alandaki gerilimlerin yarattığı belirsizliklerle adım attı. Geçtiğimiz hafta, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde açıklanan enflasyon rakamları, merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentileri yeniden şekillendirdi. Yüksek enflasyon oranları, tahvil faizlerinde gözle görülür bir yükselişe neden olarak yatırımcıların risk iştahını olumsuz etkiledi. Bu durum, küresel ölçekte varlık fiyatlarında dalgalanmalara yol açtı.
Amerika Birleşik Devletleri'nde ağustos ayına ait tüketici fiyat endeksi verileri, aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda ise yüzde 3,4'lük bir artış göstererek piyasaların beklentilerini aştı. Çekirdek enflasyonun da aylık yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde seyretmesi, enflasyonla mücadele konusunda endişeleri artırdı. Bu gelişmenin ardından, piyasalar gözlerini ABD Merkez Bankası'nın (Fed) bu haftaki faiz kararına çevirdi. Güçlü istihdam piyasası verileri, yükselen enflasyon beklentileri ve Fed yetkililerinin enflasyonla mücadeledeki kararlılık vurgusu, para piyasalarında Fed'in faiz artırma olasılığını yüzde 87'ye çıkardı. Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonist baskıları daha da güçlendirmesi, Fed'in erken bir faiz artırımı yapabileceği beklentilerini pekiştiriyor ve bu durum küresel tahvil faizlerinin yükselmesine neden olarak piyasalardaki risk iştahını azaltmaya devam ediyor.
Bölgesel jeopolitik gerilimler de küresel piyasalar üzerindeki baskıyı artıran önemli faktörler arasında yer alıyor. Özellikle Orta Doğu'daki gelişmeler, petrol arzına yönelik endişeleri tetikledi. Suudi Arabistan'ın, Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak devreye aldığı ve günlük 7 milyon varil petrol taşıma kapasitesine sahip olan 'Petroline' isimli Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'na yönelik Irak'tan düzenlenen saldırılar sonrası petrol tedarikinde yaşanabilecek kesintilere dair endişeler arttı. Bu gelişmelerin ardından, yeni haftanın ilk işlem gününde Brent petrolün varil fiyatı kasım vadeli kontratlarda yüzde 2,6'lık bir artışla 107,3 dolar seviyesine ulaştı. Bu arada, Hürmüz Boğazı'ndaki durumla ilgili olarak İran ve Arap ülkeleri arasında yapılması planlanan bölgesel toplantının ertelenmesi de bölgedeki diplomatik tansiyonun devam ettiğini gösteriyor.
Yapay zeka teknolojilerinin gelişim hızı ve bu teknolojilerin potansiyel riskleri konusundaki tartışmalar da teknoloji şirketlerinin hisse senetleri üzerinde satış baskısı oluşturdu. Yapay zeka şirketi Anthropic'in Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei, yapay zeka sistemlerinin kontrol altına alınması gerekliliğine dikkat çekerek, şirketleri yapay zeka modellerinin geliştirilme hızını yavaşlatmaya davet etti. Bu çağrıya, Tesla ve SpaceX'in CEO'su Elon Musk ile OpenAI'ın CEO'su Sam Altman gibi sektörün önde gelen isimleri de destek verdi. Bu gelişmeler, teknoloji sektöründeki yatırımcılar arasında bir miktar tedirginliğe neden oldu.
Bu karmaşık ekonomik ve jeopolitik tablo içerisinde, New York borsası cuma gününü yükselişle kapatmayı başardı. Petrol fiyatlarındaki artışın ivme kaybetmesi ve Umman ile İran arasında Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin yönetilmesine yönelik olası bir anlaşma beklentisi, piyasalara olumlu yansıdı. Diğer yandan, ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından açıklanan tüketici güven endeksinin eylülde 47,8'e gerileyerek beklentilerin altında kalması ve tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisinin yüzde 4,6'ya yükselmesi dikkat çekti. Federal hükümetin bütçe açığındaki düşüşe rağmen, bu veriler genel ekonomik görünümde bazı soru işaretleri yarattı. Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq endeksleri cuma gününü pozitif tamamlarken, yeni haftaya ABD endeks vadeli kontratları negatif başlangıç yaptı.
Avrupa piyasalarında da cuma günü genel olarak alış ağırlıklı bir seyir izlendi. Bu hafta Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faiz kararları yakından takip edilecek. İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) politika faizini sabit tutması bekleniyor. İngiltere ekonomisinin temmuzda yüzde 0,4'lük büyüme kaydetmesi, beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Ancak yüksek enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları artırması ve tahvil getirilerinin yüksek seyretmesi, BoE'nin faiz oranlarını yükseltebileceği yönündeki beklentileri güçlendiriyor. Cuma günü Avrupa borsalarında FTSE 100, DAX 40, CAC 40 ve FTSE MIB endeksleri yükselişle günü tamamladı. Yeni haftaya Avrupa endeks vadeli kontratları ise karışık bir başlangıç yaptı.
Asya borsalarında yeni haftada karışık bir seyir gözlemleniyor. Özellikle teknoloji şirketlerindeki düşüşler dikkat çekiyor. Güney Kore'den SK Hynix ve Samsung Electronics, Japonya'dan ise SoftBank Group Corp hisselerinde önemli değer kayıpları yaşandı. Bu hafta Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) faiz kararı da piyasaların gündeminde olacak. Artan enerji maliyetleri ve Japon Yeni'nin değer kaybı nedeniyle, BoJ'un politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 1'e yükseltmesi bekleniyor. Japonya'da sanayi üretiminin temmuz ayında beklentilerin altında kalması da ekonomik aktiviteye dair soru işaretleri yarattı. Haftalık bazda Güney Kore ve Japonya borsaları gerilerken, Hong Kong ve Çin borsaları ise yükselişle haftayı tamamladı.
Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, cuma gününü yüzde 0,51'lik bir artışla 14.467,25 puandan tamamlayarak haftayı yükselişle kapattı. Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında da BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontratlar cuma akşam seansında hafif bir yükseliş gösterdi. Dolar/TL kuru ise cuma gününü hafif düşüşle tamamlarken, hafta başı bankalararası piyasada önceki kapanışının üzerinde işlem görmeye devam etti. Analistler, yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını belirtirken, yurt dışı piyasalarda Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde'ın yapacağı açıklamalara odaklanılacağını ifade etti.
