Macaristan'ın Gıda Fiyatı Kısıtlamalarına AB'den Yasal Soruşturma
Avrupa Komisyonu, Macaristan hükümetinin temel gıda maddelerinde uyguladığı yüzde 10'luk kar marjı sınırlaması nedeniyle Budapeşte yönetimine karşı hukuki bir süreç başlattı. Komisyon, bu uygulamanın Avrupa Birliği'nin serbest piyasa ve adil rekabet prensiplerini ihlal ettiğini belirterek konuyu Avrupa Birliği Adalet Divanı'nın gündemine taşıdı. Bu adım, tüketicilerin uygun fiyatlı gıdaya erişimini sağlamayı amaçlayan bir düzenlemenin, üye ülkelerin ekonomik kurallarıyla nasıl örtüştüğü konusunda önemli bir tartışma başlatıyor.
2025 yılı itibarıyla yürürlüğe giren ve tavuk, süt, yumurta, ayçiçek yağı ve şeker gibi temel ihtiyaç ürünlerini kapsayan bu düzenleme, süpermarketlerin bu ürünlerde elde edebilecekleri azami kar oranını yüzde 10 ile sınırlıyordu. Macaristan'ın yeni hükümeti de göreve geldiğinde bu uygulamayı sürdürme kararı alarak, gıda fiyatlarındaki potansiyel artışları engelleme stratejisini devam ettirdi. Ancak Avrupa Komisyonu, bu tür fiyat müdahalelerinin piyasadaki doğal işleyişi bozduğunu savunuyor.
Avrupa Komisyonu, söz konusu kâr marjı sınırlamasının sadece ürünün tedarik maliyetini değil, aynı zamanda işletmelerin operasyonel giderlerini de yeterince karşılamadığına işaret ediyor. Kira, personel maaşları, enerji faturaları, lojistik ve depolama gibi pek çok ek maliyet kalemi göz önüne alındığında, mevcut yüzde 10'luk sınırın bazı marketleri zararına satış yapmaya zorlayabileceği belirtiliyor. Bu durumun, özellikle büyük ölçekli uluslararası süpermarket zincirleri üzerinde daha belirgin bir etki yarattığı, buna karşılık daha küçük ve yerel işletmelerin bu düzenlemenin kapsamı dışında kalabildiği ifade ediliyor. Komisyon, bu farklı muamelenin AB'nin rekabet ve eşitlik ilkeleriyle çeliştiği görüşünde.
Macaristan Merkez Bankası Başkanı Mihály Varga daha önce yaptığı açıklamalarda, ülkedeki enflasyonist baskıların azalmasıyla birlikte fiyat kontrolü uygulamalarının kademeli olarak kaldırılabileceği yönünde sinyaller vermişti. Ancak Macar hükümeti, fiyat düzenlemelerinin gevşetilmesi durumunda gıda fiyatlarında yeniden hızlı bir yükseliş yaşanabileceği endişesini taşıyor ve bu nedenle mevcut uygulamayı devam ettirme eğiliminde. Avrupa Komisyonu'nun başvurusuyla birlikte, Macaristan'ın bu politikalarının AB hukuku çerçevesinde ne kadar sürdürülebilir olduğu uluslararası düzeyde daha detaylı incelenecek.
