Market Ürünlerine Yeni Fon Kesintisi: Sağlık İçin Örtülü Zam Geliyor
Sağlık alanındaki kamu destekli projelerin finansmanını güçlendirmek ve özellikle okul çağındaki çocuklarda sağlıklı beslenme alışkanlıklarının yaygınlaştırılmasını teşvik etmek amacıyla kapsamlı bir fon mekanizması hayata geçiriliyor. Elde edilen bilgilere göre, Sağlık Bakanlığı çatısı altında "Sağlıklı Hayata Katkı Fonu" adıyla yeni bir mali yapı oluşturulması öngörülüyor. Bu fonun kaynak ihtiyacının ise raflarda yer alan ambalajlı ürünlerden ve tütün mamullerinden yapılacak kesintilerle karşılanması hedefleniyor. Bu adım, dolaylı yoldan tüketicilere yansıyacak bir maliyet artışı anlamına geliyor.
Hazırlanan taslak metin, genel halk sağlığını koruyucu tedbirleri desteklemek üzere oluşturulacak bu fonun, piyasadaki geniş bir ürün yelpazesinden pay almasını içeriyor. Üretici ve ithalatçı firmalardan tahsil edilecek bu katkı paylarının oranları dikkat çekici detaylar barındırıyor. Buna göre, özellikle şeker içeriği yüksek olan içeceklerden, her 100 mililitrelik hacim başına 1 TL ila 5 TL arasında, içerdiği şeker miktarına bağlı olarak değişen oranlarda bir kesinti uygulanacak. Benzer şekilde, aşırı tüketiminin sağlık açısından risk taşıdığı belirtilen atıştırmalık kategorisindeki ürünlerden ise satış bedelleri üzerinden yüzde 20 oranında bir fon payı alınması planlanıyor. Nişasta bazlı şeker içeren ürünler için ise bu oranların iki katına kadar çıkabileceği öngörülüyor; bu da içeceklerde 10 TL'ye ve atıştırmalıklarda yüzde 40'a varan oranlarda kesinti anlamına gelebilir. Tütün ürünleri cephesinde ise, her bir paket için 20 TL'lik bir katkı payı talep edilecek. Açık tütün satışı yapanlar için ise kilogram başına 100 TL gibi bir düzenleme öngörülüyor. Cumhurbaşkanlığı makamına, belirlenen bu tutar ve oranları yarıya indirme veya iki katına kadar artırma yetkisi verilecek. Ayrıca, bu kesinti oranları her yıl yeniden değerleme oranları doğrultusunda güncellenerek enflasyona endekslenecek.
Kamu tüzel kişiliğine sahip olacak olan bu yeni fon yapısı, önemli bir vergi avantajına sahip olacak. Taslak düzenlemeye göre, "Sağlıklı Hayata Katkı Fonu" kurumlar vergisinden muaf tutulacak. Fonun faaliyetleri sonucunda elde ettiği gelirler, iktisadi bir işletme olarak değerlendirilmeyecek. Bunun yanı sıra, fonun faaliyetlerine yönelik olarak gerçek ve tüzel kişilerce yapılacak nakit bağışlar ve yardımlar, bağışçıların gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde gider olarak düşülebilecek, böylece vergi matrahlarından indirilebilecek. Fonun yönetiminde ise Sağlık, Tarım ve Orman, Maliye, Ticaret, Aile ve Sosyal Hizmetler ile Milli Eğitim bakanlıklarının ilgili bakan yardımcılarından oluşan bir yönetim kurulu görev yapacak. Bu yapı, fonun şeffaf ve etkin bir şekilde yönetilmesini sağlamayı amaçlıyor.
Toplanan mali kaynakların, doğrudan proje odaklı çalışmalara yönlendirilmesi esası benimseniyor. Fon bütçesinden finanse edilecek başlıca alanlar arasında okullarda yürütülecek beslenme eğitim programları, obezite ile mücadele ve takip mekanizmaları, kapsamlı diş sağlığı taramaları, okul kantinlerinin daha sağlıklı ürünler sunması yönünde desteklenmesi ve gıda sanayisinde şeker oranlarının düşürülmesine yönelik araştırma ve geliştirme (AR-GE) faaliyetlerinin teşvik edilmesi yer alacak. Ek olarak, yerel yönetimler tarafından hayata geçirilecek park, yeşil alan, yürüyüş yolları ve spor tesisleri gibi kamu sağlığını destekleyici projeler de bu fondan destek alabilecek. Tütün kullanımının azaltılmasına yönelik kapalı alan denetimleri ve tıbbi cihazların temini gibi kritik sağlık harcamaları da fonun kullanım alanları arasında bulunuyor. Bu çok yönlü harcama kalemleri, fonun toplum sağlığına katkısını maksimize etmeyi hedefliyor.
