Mars'tan Gelen Kaya Müzayedede Rekor Fiyata Alıcı Buldu
Sahra Çölü'nün derinliklerinde keşfedilen ve bilim dünyasında heyecan yaratan devasa bir kaya parçası, astronomik bir bedelle yeni sahibini buldu. Yaklaşık 24,67 kilogram ağırlığındaki bu özel taşın, gezegenimiz Dünya'ya ait olmadığı, aksine Kızıl Gezegen Mars'tan geldiği yapılan detaylı analizlerle kesin olarak tespit edildi. NWA 16788 olarak adlandırılan bu olağanüstü Mars göktaşının, şimdiye kadar Dünya üzerinde bulunan Mars kökenli meteoritler arasında en büyüğü olma özelliğini taşıdığı belirtildi. Bu eşsiz örnek, uluslararası sanat ve koleksiyon dünyasının nabzının attığı New York'taki prestijli müzayede evlerinden birinde gerçekleştirilen açık artırmada, dudak uçuklatan bir rakama, tam 5,3 milyon Amerikan Doları'na alıcı buldu. Bu meblağ, güncel kurla yaklaşık 259 milyon Türk Lirası'na denk gelmektedir.
NWA 16788'in hikayesi, geçtiğimiz yılın Temmuz ayında Nijer'in Agadez bölgesindeki ıssız Kefkaf çöl arazisinde, göktaşı avcılarından biri tarafından yapılan bir keşifle başladı. Bulunan 24,67 kilogramlık bu sıradışı kaya, derhal bilimsel incelemeye alındı. Yapılan titiz mineralojik ve gaz analizleri sonucunda, kayanın Mars atmosferindeki gaz bileşimiyle olağanüstü bir benzerlik taşıdığı ortaya çıktı. Bu bulgu, özellikle 1970'li yıllarda NASA'nın Viking uzay araçları tarafından Mars atmosferinde gerçekleştirilen ölçümlerle birebir örtüşüyordu. Bilimsel sınıflandırmada 'olivin mikrogabroik şergottit' kategorisine dahil edilen NWA 16788'in, Mars'taki şiddetli bir kozmik çarpışmanın etkisiyle yörüngesinden fırlayarak uzay boşluğuna savrulduğu ve Dünya'ya ulaşana dek yaklaşık 140 milyon millik destansı bir yolculuk gerçekleştirdiği tahmin ediliyor.
Dünya'ya düşen meteoritler arasında Mars kökenli olanların sayısı oldukça sınırlıdır. Bugüne dek kayıtlara geçen 50 binden fazla meteorit örneği içerisinde, Mars'tan geldiği kesinleşmiş olanların payı oldukça düşüktür. NWA 16788'in keşfi ve satışı, bu nadir örneklerin önemini bir kez daha gözler önüne serdi. Mevcut veriler ışığında, bu tekil göktaşının, yeryüzünde bulunan tüm Mars meteoritlerinin toplam kütlesinin yaklaşık yüzde 7'lik gibi kayda değer bir bölümünü oluşturduğu ifade ediliyor. Bu durum, NWA 16788'i hem bilimsel araştırmalar hem de koleksiyonerler için paha biçilmez bir hazine haline getiriyor. İtalya Uzay Ajansı'nda bir süre sergilendikten sonra New York'taki Sotheby's müzayedesine getirilen göktaşı, çekişme dolu bir açık artırma sürecinin ardından 4,3 milyon dolarlık çekiç fiyatına ulaştı. Eklenen komisyon ve vergilerle birlikte nihai satış bedeli 5,3 milyon dolar olarak kayıtlara geçti ve bu satış, açık artırmalarda satılan en pahalı göktaşı rekorunu da kırmış oldu.
Bu olağanüstü satışın ardından, göktaşının bulunduğu ve çıkarıldığı ülke olan Nijer'de önemli gelişmeler yaşandı. Nijerli yetkililer, NWA 16788'in ülke dışına nasıl çıkarıldığına dair bir soruşturma başlattı. Göktaşının bulunma süreci ve uluslararası alana taşınmasındaki prosedürler mercek altına alındı. Henüz kimliği açıklanmayan alıcının durumu ve göktaşının yasal statüsü hakkında araştırmalar devam ederken, bu olay uluslararası hukukta göktaşlarının mülkiyeti ve ülkelerarası transfer süreçlerindeki belirsizlikleri de yeniden gündeme getirdi. Uzmanlar, benzer durumların gelecekte yaşanmaması ve kültürel miras niteliğindeki bu tür eşsiz bilimsel buluntuların korunması için uluslararası düzeyde daha net yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
