Mayıs Ayı Pazar Fiyatları Şaşkınlık Yarattı: Elma ve Kuru Soğanda Fahiş Artışlar
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, geride bıraktığımız mayıs ayında market raflarındaki ürün fiyatlarındaki değişimlere dair önemli açıklamalarda bulundu. Yapılan incelemeler sonucunda, marketlerde yer alan 36 farklı ürünün 22'sinde fiyat artışı kaydedilirken, 13 üründe fiyat düşüşü yaşandığı ve sadece bir üründe herhangi bir fiyat değişikliği olmadığı belirlendi. Bu durum, genel bir fiyat artışı eğiliminin sürdüğünü gözler önüne serdi.
Bayraktar'ın vurguladığı en dikkat çekici nokta ise üretici ile tüketici arasındaki fiyat makasının açılması oldu. Mayıs ayında, üreticiden markete ulaşana kadar fiyatı en fazla artan ürün yüzde 388,5'lik devasa bir oranla elma olarak kayıtlara geçti. Bu ürünü, yüzde 278,6'lık artışla havuç, yüzde 215,3'lük artışla kabak, yüzde 206,5'lik artışla fındık ve yüzde 195,7'lik artışla marul takip etti. Detaylı rakamlara bakıldığında, üreticide 18 lira 75 kuruş olan elmanın markette 91 lira 59 kuruşa, 15 lira olan havucun 56 lira 79 kuruşa, 14 lira 75 kuruş olan kabağın 46 lira 51 kuruşa, 410 lira olan fındığın 1256 liraya ve 18 lira olan marulun ise 53 lira 23 kuruşa kadar yükseldiği görüldü. Bu durum, tüketicinin sofrasına gelen ürünlerin maliyetinin katbekat arttığını gösteriyor.
Market fiyatlarındaki genel eğilime bakıldığında, fiyatı en çok yükselen ürünün yüzde 44,7'lik artışla kuru soğan olduğu belirtildi. Kuru soğanı, yüzde 32,7'lik artışla patates, yüzde 27,3'lük artışla limon, yüzde 20,1'lik artışla havuç ve yüzde 19,1'lik artışla yumurta izledi. Üretici tarafında ise durum biraz daha farklıydı. Mayıs ayında üretici fiyatlarında 28 ürünün 9'unda artış, 9'unda düşüş gözlenirken, 10 üründe ise fiyat istikrarı sağlandı. Üreticide en belirgin fiyat artışı yüzde 77,2 ile yine kuru soğanda yaşandı. Bunu yüzde 45,5 ile patates, yüzde 43,8 ile limon, yüzde 36,4 ile havuç ve yüzde 24,8 ile maydanoz takip etti. Bu veriler, hem üreticinin maliyetlerinin arttığını hem de bu artışların market fiyatlarına yansıdığını ortaya koyuyor.
Üretici fiyatlarındaki bu artışların sebepleri arasında İç Anadolu Bölgesi'nde depolarda kuru soğan ve patates stoklarının tükenmesi ve Çukurova ile İzmir gibi bölgelerde yeni mahsul hasadının yeni başlamasıyla arzın düşük seyretmesi gösterildi. Limonda ise depolama maliyetlerinin fiyatları yukarı çektiği ifade edildi. Havuçta ise tarla ürünündeki azalışın arzı düşürerek fiyatları yükselttiği belirtildi. Öte yandan, olumlu hava koşulları sayesinde domates, kabak, sivri biber, salatalık ve patlıcan gibi ürünlerde verimin artması, üretici fiyatlarının düşmesine katkı sağladı. Girdi maliyetleri cephesinde ise gübre, besi ve süt yemi, elektrik ve tarım ilaçlarındaki artışlar dikkat çekerken, mazot fiyatlarında mayıs ayı içinde bir miktar düşüş yaşandığı bilgisi paylaşıldı. Bu karmaşık tablo, tarımsal üretimin ve fiyatların birçok faktörden etkilendiğini bir kez daha gösterdi.
