Memur Maaşlarında Hak Kaybı Sonrası Emsal AYM Kararı
Anayasa Mahkemesi (AYM), memurların eksik ödenen maaşlarını tahsil etmek amacıyla başlattıkları ilamsız icra takiplerinin, sonradan yürürlüğe giren düzenlemelerle düşürülmesi ve bu durumun idari yargıda süre aşımı engeline takılması üzerine açılan davaların reddedilmesini, 'mahkemeye erişim hakkının ihlali' olarak değerlendirdi. Resmi Gazete'de yayımlanan emsal niteliğindeki karar, benzer durumlardaki vatandaşların hukuki yollara başvurmasını kolaylaştıracak.
Olay, tüzel kişiliği sonradan kaldırılan bir belediyede 2002 ile 2014 yılları arasında görev yapmış bazı memurların, çeşitli aylarda ödenmeyen maaş alacakları ve bunlara bağlı faizlerin tahsili için 2014 yılında başlattıkları icra takipleriyle başladı. İcra takipleri sürerken belediyenin tüzel kişiliğinin sona ermesi ve mal varlıklarının başka bir belediyeye devredilmesi üzerine, icra müdürlüğü borçlu belediyeyi kaydetti. Ancak, bu süreçte yürürlüğe giren 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) uyarınca, icra takiplerinin düşürülmesine karar verildi.
İcra takiplerinin düşmesi üzerine mağduriyet yaşayan memurlar, idare mahkemelerinde dava açma yoluna gittiler. İdare mahkemeleri, başvurucuların icra takibi başlattıkları tarihleri idareye başvuru tarihi olarak kabul etmekle birlikte, bazı alacakların bu tarihe göre süresinde, bazılarının ise süresinde olmadığını belirterek davaların bir kısmını süre aşımı nedeniyle reddetti. Bu kararların kesinleşmesinin ardından, memurlar haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulundular.
Yüksek Mahkeme, yaptığı titiz inceleme sonucunda, başvurucuların Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği yönünde karar verdi. Kararın gerekçesinde, başvurucuların, dönemin yasal imkanları dahilinde ilamsız icra yoluna başvurdukları, belediyenin borca itiraz etmemesi üzerine takiplerin kesinleştiği ve haciz aşamasına gelindiği belirtildi. Ancak sonradan çıkan KHK'lar nedeniyle icra takiplerinin düşürülerek uyuşmazlığın idari yargıya taşınması ve idare mahkemelerinin, sürelerin başlangıcı konusunda öngörülebilirliği zor bir yorum getirmesinin, başvurucular üzerinde ağır bir külfete neden olduğu vurgulandı. AYM, bu müdahalenin ölçüsüz olduğuna kanaat getirerek, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
