Nijerya'da Deniz Yutuyor: Ayetoro Kasabası Tarihe Karışıyor
Nijerya'nın güneybatısında yer alan Ondo eyaletinin gözbebeği Ayetoro kasabası, küresel iklim değişikliğinin acımasız yüzüyle karşı karşıya. Atlantik Okyanusu'nun durdurulamaz ilerleyişi, bir zamanlar 10 bin kişinin yaşam sürdüğü bu şirin balıkçı kasabasını adeta yutuyor. Sahil şeridi her geçen yıl biraz daha gerilerken, bir zamanlar evlerin yükseldiği bölgelerden geriye sadece denizin ortasında kalmış yıkıntılar ve yapı kalıntıları kalıyor. Kasaba sakinleri, evlerini kaybedip daha güvenli iç kesimlere taşınmak zorunda kalsa da, deniz ilerlemesi durmadığı için bu yeni yerleşimler de zamanla tehdit altına giriyor. Bu döngü, Ayetoro halkının sürekli bir göç ve yeniden yapılanma mücadelesi vermesine neden oluyor.
Ayetoro'da yaşanan değişim, sadece birkaç evin denize kapılmasıyla sınırlı kalmıyor. Yapılan araştırmalar, bölge halkının büyük bir çoğunluğunun, yani yüzde 80'den fazlasının, kıyı erozyonu sebebiyle kendi mülklerini ve atalarından kalan varlıkları kaybettiğini ortaya koyuyor. Kasaba sakinlerinden Thompson Akingboye, babasından miras kalan evinin 2019 yılında dalgaların gazabına uğradığını anlatıyor. Akingboye'nin enkazdan kurtarabildiği tek değerli hatırası ise üniversite diploması olmuş. Bir zamanlar insanların yaşam alanları olan bölgelere bugün yalnızca teknelerle ulaşım sağlanabiliyor. Kasabanın geçmişten kalan fotoğrafları, bu dramatik değişimin boyutunu gözler önüne seriyor. Bir zamanlar evlerin arasında gururla duran telekomünikasyon kulesi, şimdi suların içinde çürümeye terk edilmiş durumda. Bilimsel incelemeler, bölgedeki mangrov ormanlarının tamamen yok olduğunu ve çok sayıda yapının, karaya doğru ilerleyen denizden olumsuz etkilendiğini teyit ediyor.
Denizin tehdidi, kasabanın geleneksel lideri Oluwambe Ojagbohunmi'nin konutuna kadar ulaşmış durumda. Ojagbohunmi, bir zamanlar 100 odaya sahip ihtişamlı sarayından geriye sadece yaklaşık 12 odanın kaldığını belirtiyor. Deniz seviyesinin yapının hemen dibine kadar dayanmasıyla, dalgalar doğrudan duvarlara çarpıyor ve yapıya zarar veriyor. Ayetoro'nun kayıpları yıllardır sürüyor. Daha önce kasabanın sağlık merkezi ile ilköğretim ve ortaöğretim okulları da yoğun deniz taşkınlarından büyük hasar görmüştü. Bu durum, kıyı şeridinin geri çekilmesinin sadece konutları değil, aynı zamanda temel sağlık ve eğitim hizmetlerini de sekteye uğrattığını gösteriyor. Kasabanın geleceği belirsizliğini korurken, halkın bu topraklara olan bağlılığı da en büyük motivasyon kaynağı olmaya devam ediyor.
Sorunun vahameti, yakın zamanda yapılan bir açıklama ile bir kez daha gün yüzüne çıktı. Ondo Eyaleti Petrol Üreten Bölgeleri Kalkınma Komisyonu, Ayetoro'yu bekleyen yok oluştan kurtaracak kapsamlı kıyı koruma projelerinin yaklaşık 96 milyar Nijerya nairası, yani güncel kurla yaklaşık 71 milyon ABD doları tutarında bir maliyete sahip olacağını duyurdu. Bu devasa projenin finansmanı için kurum, uluslararası yardım kuruluşları ve bağışçılardan destek talep ediyor. Bölgedeki kıyı değişimlerini yakından takip eden bilim insanları, Ayetoro'nun uzun süredir ciddi erozyon baskısı altında olduğunu vurguluyor. Uydu görüntüleri ve yerinde yapılan incelemeler, kıyı şeridinin on yıllardır kara yönünde ilerlediğini ve özellikle son yıllarda meydana gelen yapısal kayıpların arttığını gösteriyor. Uzmanlar, sorunun yalnızca deniz seviyesinin yükselmesinden kaynaklanmadığını, aynı zamanda güçlü dalgaların, kıyı savunmasının yetersiz olmasının, kum çıkarılmasının ve doğal kıyı ekosistemlerinin zarar görmesinin de erozyonu tetikleyen önemli faktörler arasında bulunduğunu belirtiyor. Bir zamanlar 'Mutlu Şehir' olarak anılan, balıkçılıkla geçinen canlı bir yerleşim yeri olan Ayetoro, bugün denize karşı verilen amansız mücadelenin ortasında varlığını sürdürmeye çalışıyor.
