Orta Doğu Gerilimi Küresel Piyasaları Tedirgin Ediyor, Belirsizlik Sürüyor
Küresel finans piyasaları, Orta Doğu'daki tansiyonun devam etmesiyle birlikte önemli bir belirsizlik döneminden geçiyor. Bölgede süregelen barış görüşmelerine rağmen, yeni bir çatışma riskinin her an kapıda olabileceği endişesi, yatırımcıların risk iştahını önemli ölçüde kısıtlıyor. Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında kalıcı bir uzlaşının sağlanması amacıyla Körfez ülkelerinin de dahil olduğu diplomatik çabalar sürse de, henüz somut bir sonuca ulaşılamamış olması, piyasalardaki fiyatlamaları oldukça zorlu bir sürece sokuyor. Bu durum, küresel ekonominin genel sağlığı üzerinde de belirgin bir baskı oluşturuyor.
Geçtiğimiz haftalarda artış gösteren jeopolitik gerilimler bir miktar yatışmış olsa da, kalıcı bir barış ortamının tesisi yönündeki olumlu gelişmelerin gecikmesi ve İran yönetiminden net bir tavır sergilenmemesi, yatırımcıları olası yeni çatışma senaryolarına karşı daha temkinli olmaya itiyor. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı, konuyla ilgili yaptığı açıklamalarda, İran ile yürütülen müzakerelerin devam ettiğini ve Tahran'ın çelişkili mesajlar verdiğini belirtti. Başkan, bu görüşmelerin, İran için iyi bir anlaşma yapma yönünde son fırsat olabileceği şeklinde bir değerlendirmede bulundu. Ayrıca, bazı Körfez ülkelerinin talebi üzerine saldırıları durdurma kararı aldıklarını da ekledi. Bu süreç, uluslararası ilişkilerdeki hassasiyeti ve bölgesel istikrarın küresel piyasalar üzerindeki doğrudan etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Küresel enerji arzının can damarı konumundaki Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiği sınırlı bir şekilde devam ederken, ham petrol fiyatlarında yukarı yönlü bir eğilim gözlemleniyor. Bu durum, para politikaları konusunda Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (Fed) üzerindeki beklentileri de karmaşık bir hale getiriyor. Geçtiğimiz dönemde Fed'in politika faizini sabit tuttuğu toplantıda, üç üyenin faiz artırımı yönünde oy kullanması, bir sonraki toplantıda daha sıkı bir para politikası izlenebileceği beklentilerini güçlendirmişti. Ancak, ABD ekonomisine ilişkin açıklanan büyüme verilerinin beklentilerin altında kalması ve enflasyon göstergesi olarak kabul edilen kişisel tüketim harcamaları (PCE) endeksindeki yavaşlama eğilimi, bu şahin beklentilerin bir miktar zayıflamasına yol açtı. Piyasa katılımcıları, Fed'in yıl sonuna kadar bir faiz artırımı yapabileceği ihtimalini büyük ölçüde fiyatlamış durumda. Ancak, önümüzdeki günlerde açıklanacak olan tarım dışı istihdam verileri, Fed'in gelecekteki faiz politikası patikasına ilişkin beklentileri yeniden şekillendirebilir.
Jeopolitik gelişmelerin ekonomik etkilerini değerlendiren piyasalar, aynı zamanda şirketlerin bilanço dönemini de yakından takip ediyor. Yapay zeka tabanlı veri analitiği yazılımları geliştiren ABD'li teknoloji şirketi Palantir'in genel olarak olumlu gelen bilançosu ve gelecek döneme ilişkin gelir tahminlerini yukarı yönlü revize etmesi, New York borsasında işlem gören hisse senetlerine olan talebi artırdı. Bu hafta, özellikle teknoloji sektöründeki önemli şirketlerin finansal sonuçları yatırımcıların merceğinde olacak. SpaceX ve Advanced Micro Devices (AMD) gibi şirketlerin açıklayacağı bilançolar, piyasaların yönü üzerinde etkili olabilir. Öte yandan, ABD'de imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verisinin temmuz ayında beklentilerin üzerinde 55,6 seviyesinde gerçekleşmesi, ülkedeki ekonomik aktivitenin gücünü koruduğunu gösteriyor. Bu gelişmeler ışığında, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizleri %4,70 civarında seyrederken, dolar endeksi 100 seviyesindeki konumunu koruyor. Altının ons fiyatı %0,2 artışla 2062 dolar civarında işlem görürken, ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise %1,5 artışla 85 dolar seviyesinde alıcı buluyor. Bu olumlu havanın etkisiyle, S&P 500 endeksi %1,48, Nasdaq endeksi %2,13 ve Dow Jones endeksi %1,32 oranında yükseliş kaydetti. Dow Jones endeksi, kapanış itibarıyla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşarak rekor kırdı.
Avrupa borsaları, dün İngiltere hariç olmak üzere genel olarak pozitif bir seyir izledi. Orta Doğu'daki gerilimlerin azalabileceğine dair umutlar, bölge piyasalarına olumlu yansıdı. Avro Bölgesi'nde imalat sanayi PMI verisinin temmuz ayında son 4,5 yılın en hızlı artışıyla 51,9 puana yükselmesi dikkat çekti. Ancak, İngiltere'de imalat PMI verisi temmuz ayında son 4 ayın en düşük seviyesine gerileyerek 51,9 puan olarak açıklandı. Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı, İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprakları Sebte'ye (Ceuta) yönelik düzensiz göç girişimlerinin ardından Madrid ve Rabat'ın geri dönüş işlemlerini hızlı bir şekilde yürütmelerini takdirle karşıladığını belirtti ve tarafların İspanya anakarası ile Avrupa'ya yönelik yasa dışı göç hareketlerini başarıyla engellediğini vurguladı. Bu gelişmeler doğrultusunda, İngiltere'de FTSE 100 endeksi %0,1 düşüş gösterirken, Fransa'da CAC 40 endeksi %0,11, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi %1,34 ve Almanya'da DAX 40 endeksi ise %1,45 oranında yükseldi. Avrupa'daki endeks vadeli kontratları güne pozitif bir başlangıç yaptı.
Asya piyasalarında ise genel olarak satıcılı bir seyir hakimken, Çin bu eğilimin dışında kaldı. Yatırımcılar, bir süredir yüksek değerleme endişeleri nedeniyle sert satışlara maruz kalan teknoloji hisselerine temkinli bir şekilde yeniden yöneliyorlar. Ancak, bölge ekonomilerine ilişkin devam eden belirsizlikler, toparlanma sürecini yavaşlatıyor. ABD ve Japonya'nın ortak müdahaleleri sonucunda Japon Yeni, dolar karşısında yaklaşık üç ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Dolar/yen paritesi, dün 155,2 seviyesine gerileyerek 6 Mayıs'tan bu yana en düşük seviyeyi gördü. Yeni işlem gününde ise parite %0,3 artışla 157,6 seviyesinde işlem görüyor. Bu gelişmelerle birlikte, Japonya'da Nikkei 225 endeksi %0,5, Güney Kore'de Kospi endeksi %1,5 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi %0,8 düşüş yaşarken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi %0,2 oranında yükseliş kaydetti.
Borsa İstanbul, dün satış ağırlıklı bir seansın ardından günü %0,35'lik bir değer kaybıyla 13.410,54 puandan tamamladı. Ancak, Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat, dün akşam seansında normal seans kapanışına göre %0,10'luk bir yükseliş gösterdi. Dolar/TL kuru, dünü 47,5310 seviyesinden tamamlarken, bankalararası piyasanın bugünkü açılışında önceki kapanışına göre %0,1 artışla 47,5550 seviyesinden işlem görüyor. Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru verilerinin, yurt dışında ise ABD'nin dış ticaret dengesi, JOLTS açık iş sayısı ve dayanıklı mal siparişleri gibi makroekonomik verilerin yakından takip edileceğini belirtiyor. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puan seviyelerinin destek, 14.200 ve 14.300 puan seviyelerinin ise direnç olarak öne çıktığı ifade ediliyor. Bu hafta piyasaların odağında olacak önemli ekonomik veriler şunlardır: Türkiye'den temmuz ayı reel efektif döviz kuru, ABD'den haziran ayı dış ticaret dengesi, haziran ayı imalat sanayi yeni siparişleri, haziran ayı JOLTS açık iş sayısı ve haziran ayı dayanıklı mal siparişleri açıklanacak.
