Temmuz Ayında Market Raflarında Fiyat Artışının Zirvesine Oturan Ürünler Açıklandı
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, temmuz ayı boyunca marketlerdeki fiyat değişimlerine dair önemli açıklamalarda bulundu. Bayraktar'ın verilerine göre, bu dönemde incelenen 39 farklı üründen 19'unda fiyat artışı gözlemlenirken, 20 üründe ise fiyatlarda düşüş yaşandı. Bu rakamlar, gıda fiyatlarındaki dalgalanmanın boyutunu gözler önüne seriyor.
Bayraktar'ın yazılı açıklaması, temmuz ayındaki üretici ve market fiyatları arasındaki makasın yanı sıra girdi maliyetlerindeki değişimleri de detaylandırıyor. Açıklamaya göre, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının en belirgin şekilde yaşandığı ürünler arasında havuç ilk sırada yer aldı. Havucun marketteki satış fiyatı, üretici fiyatının yaklaşık 5,6 katına ulaşırken, bu durumu %444,4'lük bir artışla elma takip etti. Elma da üreticisinden alınan fiyatın ortalama 5,4 katı üzerinden raflarda yerini aldı. Yeşil mercimek, kabak ve maydanoz gibi ürünlerde de benzer şekilde üretici ve market fiyatları arasındaki makasın açıldığı görüldü. Örneğin, üreticide 11 lira olan havucun markette 61 lira 73 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elmanın ise 102 lira 7 kuruşa satılması dikkat çekici farklar olarak raporlandı.
Fiyatı en fazla düşüş gösteren ürünlerin başında ise markette karpuz, üreticide ise havuç öne çıktı. Bayraktar, üretici bazında yapılan değerlendirmede ise temmuz ayında 31 farklı ürünün 8'inde fiyat artışı, 16'sında fiyat düşüşü yaşandığını, 7 üründe ise fiyatların sabit kaldığını belirtti. Üretici nezdinde en sert fiyat düşüşü %51,1 ile havuçta kaydedilirken, en yüksek fiyat artışı ise %52,9 oranıyla kuru soğanda görüldü. Bu veriler, tarımsal üretimin farklı aşamalarındaki fiyat dinamiklerinin karmaşıklığını ortaya koyuyor.
Piyasadaki arz ve talep dengesindeki değişimlerin fiyatları doğrudan etkilediğini vurgulayan Bayraktar, kuru soğan özelindeki fiyat artışının nedenlerini açıkladı. Çukurova Bölgesi'nde yazlık kuru soğan hasadının tamamlanması ve İç Anadolu'da erken hasat döneminin yeni başlaması, piyasada bir arz daralmasına yol açtı. Bu geçiş sürecinin, üretici fiyatlarını yukarı çektiği belirtildi. Benzer şekilde, kıyı bölgelerindeki seralarda sivri biber ve domates üretiminin sona ermesiyle arzın azaldığı ve üretici fiyatlarının yükseldiği ifade edildi. Çilekte de üretim sezonunun sonuna yaklaşılmasıyla birlikte arzda görülen daralma fiyat artışına neden oldu. Öte yandan, yayla bölgelerindeki kabak, salatalık ve patlıcan üretiminin başlamasıyla arzın artması, talebin bu artışa yetişememesi sonucu üretici fiyatlarının düşmesine yol açtı. Yazlık patates özelinde ise ilkbahar boyunca etkili olan yoğun yağışların ürünlerde bozulmalara neden olarak arzı düşürmesi, patates üretici fiyatlarının yükselişini tetikledi.
Bayraktar, diğer sebzelerin piyasada bol miktarda bulunması, mevsimsel olarak havuç ve yeşil mercimek arzının artması ve bu ürünlere olan talebin zayıflaması gibi faktörlerin üretici fiyatlarındaki düşüşte etkili olduğunu belirtti. Karpuz özelinde ise, hasat sonrası uzun süre depolanamayan bir ürün olması ve beklenen talebin altında kalması, üretici fiyatlarının gerilemesinde önemli bir rol oynadı. Bu analizler, gıda fiyatlarındaki değişimlerin tek bir nedene bağlı olmadığını, arz, talep, mevsimsellik, üretim koşulları ve lojistik gibi birçok faktörün bir araya gelerek fiyatları şekillendirdiğini gösteriyor.
