Türkmenistan'da Renk Karmaşası: Beyaz Zorunluluğu Hayatları Nasıl Etkiliyor?
Türkmenistan, otomotiv renkleri konusunda dünya genelinde eşi benzeri görülmemiş bir uygulamaya imza atarak, trafiğe çıkan tüm araçların yalnızca beyaz renkte olmasını zorunlu kılıyor. 2018 yılında yürürlüğe giren bu kökten karar, ülkenin dört bir yanında şaşkınlık ve tartışma yaratmaya devam ederken, vatandaşların günlük yaşamlarını derinden etkiliyor. Başkent Aşkabat'ta başlayan ve kısa sürede tüm ülkeye yayılan bu uygulama, adeta bir renk devrimini tetiklemiş durumda. Sokaklardaki canlı renkler yerini beyaza bırakırken, araç sahipleri mevcut renkli otomobillerini beyaza boyatmak zorunda bırakıldı. Bu durum, küresel ölçekte de dikkat çeken radikal bir adım olarak kayıtlara geçti.
Bu sıra dışı kararın temelinde, o dönemdeki Cumhurbaşkanı Gurbanguly Berdimuhamedov'un kişisel beyaz renk tercihinin yattığı biliniyor. Beyaz rengi saflık ve iyi şansın sembolü olarak gören Berdimuhamedov'un, diğer renklerin uğursuzluk getirdiğine dair inancı olduğu ifade ediliyor. Dahası, bu uygulama, başkenti Aşkabat'ın mimari dokusuyla da uyumlu hale getirilmek istendi. Dünyada en çok beyaz mermer binaya sahip şehir unvanını elinde bulunduran Aşkabat'ın, 'bembeyaz şehir' konseptini tamamlaması hedeflendi. Bu durum, Türkmenistan yönetiminin, geçmişte gün ve ay isimlerini değiştiren eski lider Saparmurat Türkmenbaşı'nın uygulamalarına benzer şekilde, kendine özgü ve dikkat çekici kararlar alma eğiliminin bir yansıması olarak yorumlanıyor.
Ancak, bu beyaz renge olan takıntının bedeli Türkmenistan halkı için oldukça ağır oldu. Araçların beyaza boyanması işlemi, pek çok vatandaşın ortalama bir yıllık gelirine denk gelen ciddi bir maliyet oluşturdu. Bu durum, ülkede beyaz oto boyasına olan talebi adeta patlattı ve kaçınılmaz olarak fiyatların fahiş seviyelere çıkmasına neden oldu. İç piyasada yaşanan beyaz boya kıtlığı, Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerden yapılan ithalatı artırdı. Ancak ithal edilen boyaların fiyatları dahi neredeyse iki katına fırladı. Boyama işleminin uzun sürmesi ise, özellikle ulaşım sektöründen geçimini sağlayan taksi şoförleri başta olmak üzere birçok meslek grubunu işsiz kalma tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı.
Bu uygulamanın getirdiği sorunlar yalnızca ekonomik boyutla sınırlı kalmadı. Vatandaşlar, araçlarını beyaza boyatmak için uzun kuyruklar oluşturmak zorunda kalırken, bu süreç hem zaman kaybına hem de ek stres kaynaklarına yol açtı. Özellikle ticari araç sürücüleri, araçlarının boyanması süresince ekmek teknelerini kullanamadıkları için büyük mağduriyetler yaşadı. Bazı durumlarda, araçların standart dışı renklerde olması nedeniyle trafikten men edildiği ve bu durumun daha da büyük sorunlara yol açtığı belirtiliyor. Türkmenistan'daki bu benzersiz uygulama, renklerin bir ülkenin sosyal ve ekonomik yapısını nasıl şekillendirebileceğinin çarpıcı bir örneğini sunuyor.
